| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61149 |
| عنوان فارسی طرح | مقایسه سطوح سرمی 25-هیدروکسی ویتامین Dو بیومارکرهای بازگردش (Turn over) استخوان در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس اولیه: یک مطالعه مورد-شاهدی |
| عنوان لاتین طرح | Comparison of the serum levels of 25-hydroxy vitamin D and biomarkers of bone turnover in postmenopausal women with and without primary osteoporosis: a case-control study |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه, مگا پروژه, گرنت پژوهشی |
| اولویت طرح | مراقبت و مدیریت در اختلالات جسمی (با تاکید بر استئوپروز) و روانی شایع در سالمندی |
| نوع مطالعه | مطالعه مورد/شاهد ( Case - Control ) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح استئوپروزیس یک بیماری اسکلتی شایع وابسته به سن است که با کاهش توده استخوانی و ضعف میکرومعماری بافت استخوانی و افزایش خطر شکستگی استخوان مشخص می¬شود. شکستگی استخوان مهمترین ناتوانی است که از عواقب ناشی از پوکی استخوان بوده و منجر به از دست دادن توانایی¬های عملکردی، عوارض و بیماری¬های جدی ، افزایش 3 برابر مرگ ومیر و افزایش بار اجتماعی و اقتصادی می¬شود. طبق پیش¬بینی انجمن بین¬المللی استئوپروز، تا سال 2050 بیش از 50 درصد همه شکستگی¬های ناشی از استئوپروز در شرق و جنوب ¬شرقی آسیا رخ خواهد داد. استئوپروز یکی از مشکلات جدید در سیستم بهداشتی کشور است که با توجه به تغییر الگوی جمعیتی (سالمند شدن ) در آینده، ابعاد وسیعتری به خود خواهد گرفت. ویتامین D یک جز ضروری برای سلامت و حفظ توده استخوانی و کاهش خطر شکستگی است. بسیاری از بیماران مبتلا به پوکی استخوان سطوح پایین 25 هیدرکسی ویتامین D را دارند. بدون ویتامین D کافی بدن نمی¬تواند هورمون Calcitriol فعال تولید کند (1 و 25- هیدروکسی ویتامین D ) که عامل اصلی برای افزایش جذب روده¬ای کلسیم و فسفر است. کمبود ویتامین D در حال حاضر یک مشکل جهانی بهداشت عمومی است که حدود 1 میلیارد نفر در سراسر جهان این مشکل را دارند. شناخته شدهترین عواقب ناشی از کمبود ویتامین D در کودکان نرمی استخوان (Rickets) و در بزرگسالان استئومالاسی است. عواقب متعدد دیگر کمبود، شامل بیماری¬های اسکلتی، اختلالات متابولیک، سرطان، بیماری¬های قلبی وعروقی، دیابت، بیماری¬های اتوایمیون، عفونت¬ها، اختلالات شناختی و یا مرگ و میر است. بهبود وضعیت ویتامین D در سراسر جهان تاثیرات چشمگیری بر سلامت عمومی و کاهش هزینههای مراقبتهای بهداشتی برای بسیاری از بیماری¬های مزمن دارد. امروزه برای ارزیابی افراد در معرض خطر استئوپروزیس از اندازهگیری تراکم معدنی استخوان و فاکتورهای خطر بالینی استفاده میشود. اخیراً نیز از مارکرهای بازگردش استخوانی (BTMS= Bone Turnover Markers) به عنوان یک رویکرد جدید برای شناسایی استئوپروزیس استفاده میشود. موضوع نشانگرهای گردش استخوان در دهه گذشته بطور قابل توجهی توسعه یافته است. در حال حاضر نشانگرهای بیوشیمیایی متنوعی وجود دارد که امکان بررسی دقیق و حساس از میزان استخوان¬سازی را در اسکلت فراهم میکند. مارکرهای Turnover استخوان اغلب در آزمایشات بالینی و برای تهیه اطلاعات معتبر در مورد اثربخشی درمان پوکی استخوان و وضعیت متابولیسم استخوان و پاسخ آن به درمان استفاده میشود. همچنین نشانگرهای جذب استخوان برای موارد تشخیصی استفاده میشود. سطوح بالای BTM ها ممکن است خطر شکستگی را به طور مستقل از تراکم مواد معدنی استخوان در زنان یائسه پیش بینی کنند. این مارکرها به این منظور سالها است که در عملکرد بالینی مورد استفاده قرار گرفته¬اند، اما هنوز نیاز به شواهدی قوی وجود دارد که بر اساس آن عمل شود. با توجه به عدم وجود شواهد کافی در دنیا جهت پیش¬بینی پوکی استخوان و خطر شکستگی از روی نشانگرهای BTM و توصیه به انجام مطالعات بیشتر در این زمینه و با توجه به مطالعات محدود و ضد و نقیض در مورد ارتباط بین سطح ویتامین D با بیومارکرهای بازگردش استخوان، انجام مطالعه حاضر میتواند کمک شایان ذکری در تعیین نقش احتمالی ویتامینD در میزان بازگردش استخوانی مخصوصاً در کشور ما با سطوح پایین¬تر سرمی این ویتامین و اقدامات پیشگیرانه به موقع جهت ارتقای سلامت زنان داشته باشد. لذا، مطالعه حاضر با هدف مقایسه سطح سرمی ویتامین D و بیومارکرهای بازگردش استخوان در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس انجام خواهد شد. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین سطح سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس -مقایسه میانگین سطوح سرمی بیومارکرهای بازگردش استخوان در زنان یائسه مبتلا و غیرمبتلا به استئوپروزیس |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | استئوپورزیس (Osteoporosis) تعریف نظری: بنــا بــه تعریــف کنفــرانس Consensns در ســال 1993 استئوپروز یک بیماری سیستمیک استخوانی همـراه بـا کـاهش توده استخوانی و تغییرات میکروسـکوپی در بافـت اسـتخوانی همـراه با افزایشFragility و خطر شکستگیباشد. ایـن تعـریف در کنفـرانس انستیتوی ملی بهداشـت آمریکـا بـدین صورت تغییـر کرده است: یک بیماری اسکلتال با اختلال در قـدرت اسـتخوان، کـه منجر بـه استعداد فرد در افزایش خطـر شکسـتگی اسـتخوان همراه میشود میباشد. قدرت استخوان انعکاس دو خصوصـیت عمـده دانسیته و کیفیت استخوان میباشد (19). تعریف عملی: در مطالعه حاضر در طرح مکمل دیگری برای بررسی استئوپروزیس در زنان یائسه از دانسیتومتری با روش DXA (Dual-energy X-ray absorptiometry) استفاده خواهد شد. تمامی اندازه¬گیریها توسط یک کارشناس در کلینیک بیمارستان سینا انجام خواهد شد و آنالیز وگزارش نهایی توسط پزشک فوق تخص غدد انجام خواهد شد. در سنجش تراکم استخوان، معیارهای شاخص T (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و حد متوسط توده استخوان در بزرگسالان جوان) و شاخص Z (تعداد انحراف معیار بین توده استخوانی بیمار و میزان متوسط توده استخوان در همان سال و همان وزن) و BMD تراکم معدنی استخوان بر حسب g/cm3سنجیده می¬شود. برطبق ضوابط سازمان بهداشت جهانی معیار T بیشتر از ۱- حالت طبیعی محسوب میشود و بین ۱- و 5/2- دلیل استئوپنی و کمتر از 5/2- دلیل پوکی استخوان است (در این حالت تراکم استخوان برابر با 5/2 انحراف معیار زیر میانگین یک جوان ۳۰ ساله مرد یا زن است). یائسگی (Menopause) تعریف نظری: منوپوز یایائسگی به قطع دائمی تخمکگذاری به علت فقدان عملکرد تخمدان اطلاق میگردد. سن فیزیولوژیک یائسگی، بین 55-45 سال با متوسط 5/52 میباشد (46). تعریف عملی: در این مطالعه، زنان یائسه با سن 65-50 که حداقل به مدت 12 ماه دچار آمنوره باشند و سایر معیارهای حائز شرایط را داشته باشند وارد مطالعه خواهندشد. ویتامین D تعریف نظری: این ویتامین را که کلسیفرول مینامند، یکی از ویتامینهای لازم برای بدن و از ویتامینهای محلول در چربی است، که به رشد و استحکام استخوانها از طریق کنترل تعادل کلسیم و فسفرکمک میکند. این ویتامین با ایجاد افزایش جذب فسفر و کلسیم از رودهها و کاهش دفع از کلیه به متابولیسم استخوانها کمک میکند و همچنین از طریق ترجمه ژنهای هسته سلول به رشد سلول کمک میکند. نیاز روزانه برای این ویتامین برای هر فرد بالغ ۱۰ میکروگرم یا حداکثر ۲۰۰۰ واحد در روز میباشد (47). مقدار توصیه شده فعلی ویتامین D برای بزرگسالان IU / d 600-200واحد در روز می¬باشد (48). ناکافی بودن ویتامین D، کمبود متوسط و کمبود شدید به ترتیب به میزان (OH) D 25 در سطوح29-21، 20-10 و ng/mL <10 تعریف می¬شود (49). میانه (محدوده میان چارکی) (OH) D 25 سرم (5/30 - 1/17 ) ng/mL 23 می-باشد (50). تعریف عملی: در این مطالعه سطح سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D (25(OH)D) در ابتدا و انتهای مطالعه به روش الایزا توسط کارشناس مرکز تحقیقات کاربردی دارویی سنجیده خواهد شد و میزان نرمال ویتامین دی در خون 30 تا 100 نانوگرم در میلی¬لیتر می¬باشد. مارکرهای بیوشیمیایی استخوان تعاریف نظری استئوکلسین: استئوکلسین یک پروتئین چند منظوره است که توسط استئوبلاست¬ها تولید می شود و حاوی اسید گاما کربوکسی¬گلوتامین استخوان می¬باشد. سنتز این پروتئین وابسته به ویتامینK می¬باشد و بر اساس برخی مطالعات در تنظیمات متابولیک بدن، هموستاز یون کلسیم، مواد معدنی و ساخت استخوان نقش داشته و همچنین باعث جذب کلسیم به سطوح استخوان¬ها می¬شود (32, 33). این بیومارکر شیمیایی به عنوان نشانگری برای فرایند تشکیل استخوان استفاده می¬شود و در مطالعات به عنوان بیومارکر اولیه برای اثر بخشی یک داروی خاص بر روی استخوان استفاده می¬شود و سطوح بالاتر سرمی آن با افزایش تراکم معدنی استخوان ارتباط دارد (34). Procollagen type 1 N-terminal Propeptide (P1NP): از ماکرهای تشکیل استخوانی و انتخابی توصیه شده توسط بنیاد جهانی استئوپورز و بنیاد بین المللی شیمی بالینی و آزمایشگاه پزشکی (2011) برای اندازه گیریTurnover استخوانی و استئوپورز است. کلاژن تیپ 1 پروتئین اصلی ماتریکس استخوانی است و در طی تشکیل استخوان به P1NP و P1CP شکافته می¬شود (51). مقدار میانه (محدوده میان چارکی) سرمی P1NP ng/mL (52/75–7/44) 3/59 میباشد (50). Bone Specific Alkaline Phosphatase (BSAP): توسط استئوبلاست ها تولید می¬شود. نقش دقیق آن ناشناخته است ولی ممکن است در کلسیفیکاسیون ماتریکس استخوان دخالت داشته باشد. ایزوآنزیم¬های الکالن فسفاتاز بطور عمده در استخوان ها، کبد، روده، جفت، غدد پستان و کلیه وجود دارد و به عنوان یک مارکر آزمایشگاهی برای بررسی کبد و استخوان استفاده می¬شود و نشانگر بسیار اختصاصی فعالیت استخوان سازی استئوبلاست ها است و میزان سرمی آلکالن فسفاتاز معمولا در پوکی استخوان طبیعی است (40). C-terminal Telopeptide of type 1 Collagen (CTX): در فیزیولوژی استخوان telopeptid c-terminal با نام دیگر carboxy-terminal cross-linking telopeptid of type 1 collagen یک telopeptid است که می¬توان به عنوان بیومارکر در سرم و ادرار برای اندازه¬گیری میزان بازجذب (تحلیل) استخوان استفاده شود و می¬تواند برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری پوکی استخوان و شکستگی مفید باشد (37, 38). تست مورد استفاده برای شناسایی CTX ، cross laps سرم نامیده می¬شود که نسبت به هر تست دیگری در دسترس است (35). آزمایش CTX برای حضور و توالی پپتیدی crosslink از نوع کلاژن 1 که در استخوان یافت می¬شود اندازه¬گیری می¬گردد؛ این قسمت توسط استئوکلاست ها در طول بازجذب استخوان شکسته می¬شود بنابراین سطح سرمی آن در نمونه برداری کافی است و باعث بازجذب استخوان می¬گردند (38). تعریف عملی: نمونه خون وریدی در حالت ناشتا گرفته خواهد شد و پس از انتقال به لوله¬های مناسب و جداسازی سرم، مارکرهای استخوانی با استفاده از روش الایزا و با کیت Eastbiopharm ساخت کشور چین توسط کارشناس مرکز تحقیقات کاربردی دارویی اندازه¬گیری خواهد شد. ارزیابی خطر شکستگی خطر شکستگی توسط ابزارWHO Fracture Risk Assessment Tool) FRAX ) سنجیده خواهد شد. این ابزار احتمال خطر شکستگی در 10 سال آینده را به صورت آنلاین پس از وارد کردن عوامل خطر سن، جنس، وزن، قد، شکستگی قبلی، شکستگی هیپ در والدین، سیگاری بودن در حال حاضر، استفاده از گلوکوکوتیکوئیدها، آرتریت روماتوئید، استئوپروز ثانویه، مصرف الکل 3 واحد یا بیشتر در روز،و بر اساس BMD گردن فمور (g/cm2) تعیین می¬کند و برای کشورهای مختلف از جمله ایران بر اساس واحدهای اندازه گیری رایج آن کشور (کیلوگرم برای وزن، سانتی متر برای قد) نسخه های مجزایی دارد (14). ارزش تشخیصی (Diagnostic value): تعریف نظری: توانایی آزمون در جدا کردن افراد بیمار از غیر بیمار است. ارزش تشخیصی یک آزمون به وسیله¬ی مقیاس هایی به نام «حساسیت»، «ویژگی»، «ارزش پیش بینی مثبت» و «ارزش پیش بینی منفی» اندازه گیری می¬شود (52). حساسیت (sensitivity): تعریف نظری: حساسیت یک آزمون بیان کننده¬ی این است که این آزمون چه نسبتی یا چند درصد از بیماران واقعی را توانسته است اندازه بگیرد. که با فرمول زیر محاسبه می¬شود (53). حساسیت=(هستند مثبت آزمون دارای که بیمارانی همه¬ی)/(بیماران همه¬ی) ویژگی (specificity): تعریف نظری: ویژگی یک آزمون بیان کننده¬ی این است که این آزمون چه نسبتی یا چند درصد از غیر بیماران واقعی( افراد سالم) را توانسته است اندازه بگیرد، که با فرمول زیر محاسبه می¬شود (53) ویژگی=(هستند منفی آزمون دارای که بیماری بدون افراد همه¬ی)/(بیماری بدون افراد همه¬ی) ارزش پیش بینی مثبت (positive predictive value=PPV): تعریف نظری: نسبتی (درصدی) از کل افراد با نتیجه¬ی مثبت آزمون که واقعا بیمار هستند، که با فرمول زیر محاسبه می¬شود (54). مثبت بینی پیش ارزش=(هستند مریض واقعا و دارند مثبت آزمایش نتیجه که افرادی تعداد)/(هستند مثبت آزمایش نتیجه دارای که افرادی مجموع تعداد) ارزش پیش بینی منفی (Negative predictive value=NPV): تعریف نظری: نسبتی (درصدی) از کل افراد با نتیجه¬ی منفی آزمون که واقعا سالم هستند، که با فرمول زیر محاسبه می¬شود (54). منفی بینی پیش ارزش=(نمی¬باشند مریض واقعا و دارند منفی آزمایش نتیجه¬ی که افرادی تعداد)/(می¬باشند منفی آزمایش نتیجه¬ی دارای که افرادی مجموع تعداد) نسبت درست نمایی مثبت (positive likelihood ratio=PLR): تعریف نظری: این شاخص که بر اساس حساسیت و ویژگی محاسبه می¬گردد به خودی خود مفهومی ندارد و تنها با مقایسه¬ی PLR سایر تست ها ارزشمند می¬شود. بدین مفهوم که هر چه PLR یک تست بیشتر باشد، ارزش تشخیصی آن تست در اثبات بیماری مورد نظر بیشتر خواهد بود (55). مثبت نمایی درست نسبت=حساسیت/(ویژگی-1) نسبت درست نمایی منفی (negative likelihood ratio=NLR): تعریف نظری: این شاخص به تنهایی قابل تفسیر نیست و در مقایسه با NLR سایر تست ها معنی می¬یابد، بدین مفهوم که هر چه NLR یک تست کمتر باشد، ارزش آن تست در رد بیماری مورد نظر بیشتر خواهد بود که با فرمول زیر محاسبه می¬شود (54). منفی نمایی درست نسبت=(حساسیت-1)/ویژگی تعریف عملی: در این مطالعه حساسیت، ویژگی، ارزش پیش بینی مثبت، ارزش پیش بینی منفی، نسبت درست نمایی مثبت، نسبت درست نمایی منفی بیومارکرهای بازگردش استخوان ( استئوکلسین، P1NP، BSAP، CTX) در مقایسه با روش دانسیتومتری سنجیده خواهد شد. |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان این طرح کلیه زنان یائسه، افراد مبتلا به استئوپروزیس، ارائه دهندگان مراقبت¬های بهداشتی-درمانی، سیاستگزاران و برنامه¬ریزان می¬باشد و نتایج این تحقیق می¬تواند در راستای ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی زنان یائسه مورد استفاده تمامی گروههای هدف ذکر شده باشد. نتایج این تحقیق تصویری جامع از سطح سرمی 25-هیدروکسی ویتامین D و بیومارکرهای بازگردش در افراد مبتلا به استئوپروزیس و ارتباط آن دو در اختیار سیاستگزاران و برنامه¬ریزان سلامت قرار خواهد داد. در صورت تاثیر ویتامین D بر بیومارکرهای بازگردش می¬توان توصیه¬های رژیمی و پیشگیرانه برای گروه¬های آسیب¬پذیر انجام داد. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عزیزه فرشباف خلیلی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| امیر مهدی زاده حقیقی | همکار اصلی |
| ناهید تارویردی زاده | دانشجوی مالک پایان نامه |
| مجید مبصری | مشاور |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر از مارکرهای سرمی بازگردش استخوان می توان به عنوان آزمایش غربالگری برای از دست دادن استخوان و شکستگی احتمالی آن استفاده نمود.متن خبر این مطالعه مشاهده ای بر روی 240 زن یائسه واجد شرایط در سنین 50-65 سال انجام شد. 120 زن با دانسیته استخوانی طبیعی و 120 زن فاقد دانسیته استخوانی طبیعی بر اساس روش جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه انتخاب شدند. تفاوت معنی داری از نظر میانگین سطوح سرمی ویتامین D3 بین زنان سالم و زنان با کاهش دانسیته استخوانی وجود نداشت. میانگین سطح استئوکلسین در زنان سالم و زنان با کاهش دانسیته استخوانی به ترتیب 16/1و27/1 نانوگرم/میلی لیتر و برای استئوپونتین به ترتیب 25/5 و 31/4 نانوگرم/میلی لیتر و میانگین آلکالن فسفاتاز به ترتیب 174/3و 191/4 نانوگرم/میلی لیتر بود. شانس ابتلا به کاهش دانسیته استخوانی با افزایش سطوح این بیومارکرها به طور معنی داری افزایش نشان داد. بر اساس تجزیه و تحلیل انجام شده، در نقطه برش 16/28 برای استئوکلسین، حساسیت 70/3% و ویژگی 70/9% و در نقطه برش 28/85 برای استئوپونتین حساسیت 70/3% و ویژگی 66/6 % به دست آمد. استئوکلسین و استئوپونتین دارای ارزش تشخیصی متوسط برای تراکم استخوانی پایین در یائسگی بودند. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |