تعیین روایی و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست
Validity and reliability evaluation Persian version of General Constipation Questionnaire
مجریان: فریبا قادری , بیتا سپهری
خلاصه روش اجرا: پژوهش حاضر یک پژوهش متدلوژیکال (روش شناسی) است، هدف از پژوهش روش شناسی طراحی و ارزشیابی ابزارها و مقیاسها یا تکنیک جمعآوری اطلاعات است، که در این پژوهش اعتبارسنجی و تعیین پایایی پرسشنامه یبوست (Constipation Questionnaire) به عنوان ابزار اندازهگیری مد نظر است(18). حجم نمونه مورد نیاز جهت انجام تحلیل عاملی5 نمونه به ازای هر سوال ابزار میباشد(19،20)، که با توجه به تعداد 24 آیتم، تعداد 120 نمونه نیاز است، اما با توجه به طرح نمونهگیری خوشهای و با اعمال اثر طرح (Design effect) برابر با 2، حجم نمونه به 240 مورد افزایش یافت. همچنین با توجه به این که تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی در زیر نمونههای مجزا انجام خواهد شد، حجم نمونه به 500 مورد افزایش یافت(21). جهت ترجمه پرسشنامه از انگلیسی به فارسی، ابتدا اجازه ترجمه از طراحان پرسشنامه ها کسب شد سپس فرم انگلیسی آن توسط دو مترجم مسلط به زبان انگلیسی که 1) زبان مادری آنها فارسی باشد و 2) با مفهوم یبوست و علایم همراه آن آشنا باشند، به صورت جدا از هم ترجمه خواهد شد. سپس دو مترجم با یکدیگر در مورد ترجمهشان بحث خواهند کرد تا یک نسخه مورد توافق ارائه کنند. سپس این نسخه به یک مترجم انگلیسی زبان مسلط به زبان فارسی داده میشود تا این نسخه فارسی را به انگلیسی ترجمه کند و در نهایت دو نسخه Forward – Backward و نسخه Original مقایسه خواهند شد، در صورت عدم تطابق یا تفاوت زیاد بین این دو نسخه، به نسخه فارسی رجوع میشود تا اصلاحات لازم انجام شود. به منظور تعیین روایی محتوا از نظرات متخصصان (10 نفر) با دانش و تجربه در زمینه بیماری های کولورکتال و طراحی ابزار استفاده میشود. برای تعیین روایی محتوا، از دو روش کیفی و کمی استفاده میشود. در بررسی کیفی محتوا، پژوهشگر از متخصصان درخواست میکند تا پس از بررسی کیفی ابزار بر اساس معیارهای رعایت دستور زبان، استفاده از کلمات مناسب، قرارگیری آیتمها در جای مناسب خود و امتیازدهی مناسب، بازخورد لازم را ارائه دهند که بر اساس آن اصلاحات انجام خواهد شد. برای بررسی روایی محتوا به شکل کمی، از دو ضریب نسبت روایی محتوا Content Validity Ratio) CVR) و شاخص روایی محتوا Content Validity Index ) CVI) استفاده میشود(22). جهت روایی سازه از روش تحلیل عاملی اکتشافی (EFA) و تحلیل عاملی تاییدی (CFA) استفاده میشود. برای تحلیل عاملی اکتشافی، پس از محاسبه ماتریس همبستگی بین متغییرها، استخراج عوامل (با استفاده از روش دستهبندی کردن محورهای اصلی و با استفاده از روش تجزیه و تحلیل مولفههای اصلی) صورت میگیرد و سپس از دوران عاملی، دوران واریمکس و دوران مایل (به منظور بررسی رابطه بین عوامل) استفاده میشود(23). به منظور تعیین پایایی، ثبات بازآزمایی، پرسشنامه دو بار با فاصله دو روز توسط 30 نفر از بیمارانی که به صورت تصادفی انتخاب شدهاند، پر میشود و شاخص همبستگی درون ردهایIntraclass Correlation Coefficient ) )ICC و فاصله اطمینان آن، بین نمرات بهدست آمده از دو بار پاسخدهی ابزار برای هر عامل و کل پرسشنامه محاسبه میشود. به منظور تعیین همسانی درونی (Internal consistency) از محاسبه ضریب الفای کرونباخ(Cronbach Coefficient alpha) برای هر عامل و کل ابزار استفاده میشود.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 61054 |
| عنوان فارسی طرح | تعیین روایی و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست |
| عنوان لاتین طرح | Validity and reliability evaluation Persian version of General Constipation Questionnaire |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | --- غیر اولویت دار (جزو اولویت های دانشگاه نمی باشد) |
| نوع مطالعه | طراحی / ارزشیابی تستها |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | یبوست مزمن از شایع ترین شکایات بیماران در مراجعات کلینیکی است. یبوست مزمن 2 تا 28 درصد جمیت جهان را درگیر میکند و درصد ابتلای آن در زنان 2-5 برابر مردان است(1،2). در جمعیت عمومی اروپا و اقیانوسیه میانگین میزان یبوست به ترتیب 1/17و 3/15 درصد گزارش شده است(3). شیوع یبوست در ایران بین 3/1 تا 37 درصداست(7). در اکثر مطالعات شیوع یبوست در افراد سفید پوست، زنان و سالخوردگان بیشتر می باشد(6). این عارضه سبب بروز آسیب های جسمی، اجتماعی و روانی شده و کیفیت زندگی افراد مبتلا را کاهش می دهد. همچنین هزینه های بالای اجتماعی برای مراقبت های پزشکی را نیز به بیماران اعمال میکند(1،2،4). یبوست با علایم اختلال یا سختی در عبور مدفوع، کاهش فرکانس دفع، سفتی مدفوع، احساس تخلیه ناقص و نیاز یا عدم نیاز به مانور دستی برای تخلیه مدفوع که ممکن است به صورت اولیه یا ثانویه به بیماری های دیگری رخ دهد، شناخته میشود.یبوست همچنین می تواند عارضه همراه با اختلالات سیستمیک یا نرولوژیک باشد(8). برای ارزیابی یبوست مزمن و شدت آن ابزارهای مختلفی وجود دارد که شامل پرسشنامه ها و دستگاههای تشخیصی میباشد. از جمله روش های تشخیصی: ازتصویر برداری با ماده حاجب، کولونسکوپی یا رکتوسیگموئیدوسکوپی، بررسی ترانزیت کولون، مانومتری آنورکتال، آزمون بیرون راندن بالون و دفکو گرافی میتوان نام برد(12،13،14). بررسی تشخیصی با این روش ها در سطوح فوق تخصصی و با تحمیل هزینه زیاد همراه است لذا در بیشتر موارد از پرسشنامه های معتبر در تشخیص علت و شدت یبوست استفاده میشود. از جمله این پرسشنامه ها میتوان به به معیار ارزیابی رم 4، clevland clinical score ، سیستم امتیازدهی KESS، پرسشنامه خودگزارشی PAC-SYM پرسشنامه کیفیت زندگی(PAC-QOL) ، پرسشنامه یبوست واکسنر، پرسشنامه جامع یبوست، پرسشنامه معیار اندازه گیری چشمی و ... اشاره کرد(15). پرسشنامه ها ابزار مناسب و مفید برای تعیین شدت و میزان یبوست میباشد.پرسشنامه جامع یبوست حاوی 24 سوال در هشت بخش میباشد. بخش اول سوالات مربوط به دفعات اجابت مزاج، بخش دوم آن مربوط به بررسی قوام مدفوع با استفاده از Bristol Stool Chart، بخش سوم مربوط به سیستم امتیاز دهی واکسنر که از صفر تا 30 امتیاز دهی میشود که صفر نشان دهنده حالت نرمال و 30 یبوست شدید میباشد، بخش چهارم نحوه کمک خود فرد برای اجابت مزاج، بخش پنجم داروهای مصرفی بیمار، بخش ششم مربوط به مشکلات مرتبط با زنان، بخش هفتم مربوط به ارزیابی افسردگی و بخش آخر بررسی وجود جراحی یا بیماری میباشد (16). علرغم آنکه پرسشنامه های متعددی در ارزیابی یبوست در زبان انگیلیسی روا و پایا شده است(27،28). اما در در زبان فارسی صرفا پرسشنامه ارزیابی رم 4 و پرسنامه خود گزارشی PAC-QOL روا و پایا شده است (27). از مزیت این پرسشنامه میتوان به Self-administered بودن آن اشاره کرد که یکی از ویژگیهای مد نظر در استفاده از آن در تحقیقات و بالین از نظر مقرون به صرفه بودن زمانی و هزینه میباشد، که از نقاط قوت پرسشنامه حاضر میباشد و همچنین به دلیل آنکه پرسشنامه جامع یبوست ترکیب سه پرسشنامه میباشد که هر کدام از این پرسشنامه ها به تنهایی برای ارزیابی بیماران مبتلا به یبوست مزمن کافی نیستند لذا هدف این مطالعه بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست است که از جنبه های مختلفی به ارزیابی این اختلال بصورت ذهنی می پردازد و میتواند یک ابزار کامل برای ارزیابی بیماران مبتلا به یبوست مزمن را برای درمانگران فراهم آورد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین روایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست -تعیین پایایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست |
| چکیده انگلیسی طرح | Background: Chronic constipation is one of the most common complaints of patients in developed countries, which affects 2 to 28% of the world's population and alter patients' quality of life extensively. Other questionnaires do not provide a complete tool that can assess different aspects of the disease, so the purpose of this study was to determine the validity and reliability of the comprehensive constipation questionnaire in Persian. Methods: The original version of the Comprehensive Constipation Questionnaire was translated into Persian by a fluent English translator using the Forward-Backward method. after evaluating the content validity ratio index (CVR) based on the Lawshe table (CVR≥ 0.62) and the content validity index (CVI> 0.79) were confirmed. The internal reliability of the questionnaire was assessed by Cronbach's alpha and the reliability of the test-retest was assessed using the in-class correlation coefficient (ICC). Structural validity of the questionnaire was obtained using exploratory factor analysis. Results: Content validity was confirmed in the range of 0.84 to 1.00, And Cronbach's alpha values in the range of 0.90-1.00 were acceptable)In this questionnaire, ICC in the range of 0.76-0.99 was used, which indicates a level of good to excellent reliability of the questionnaire. Also, the results of the factor analysis was confirmed at a moderate level Kaiser Meyer Olkin test (KMO> 0.6 and Bartlett test P <0.05) by extracting 1 factor solution. Conclusion: The Persian version of the comprehensive constipation questionnaire had an acceptable validity and reliability and seems to be an effective tool to evaluate patients with constipation. |
| کلمات کلیدی | یبوست مزمن تعریف شرحی: یبوست مزمن اختلال یا سختی در عبور مدفوع، سختی مدفوع و احساس تخلیه ناقص با یا بدون درد شکم که ممکن است به صورت اولیه یا ثانویه به بیماری دگری رخ دهد(8). تعریف عملی: در این مطالعه یبوست مزمن با عمکرد غیرطبیعی و ضعف عضلات کف لگن، که به صورت کامل شل نشده و یا قادر به تولید نیروی فشارنده کافی جهت تخلیه کامل نمیباشد و به همین دلیل فرد برای دفع تلاش زیادی کرده و حتی در مواردی از انگشت جهت تخلیه مدفوع استفاده می کند(2). روایی: تعریف نظری: میزانی که یک ابزار آنچه را که هدف اندازهگیری است، می سنجد. تعریف عملی : در این مطالعه منظور از روایی، اندازه گیری روایی صوری (Face validity)، روایی محتوا ( content validity)، روایی سازه (Construct validity ) می باشد(25). پایایی: تعریف نظری: پایایی به دقت، اعتمادپذیری، ثبات یا تکرار پذیری نتایح آزمون اشاره میکند. تعریف عملی : در این مطالعه منظور از پایایی، اندازهگیری ثبات بازآزمایی (Test-retest Reliability) با استفاده از آزمون مجدد و با محاسبه Intraclass Correlation Coefficient )ICC) و فاصله اطمینان آن بین نمرات به دست آمده از دو بار پاسخدهی پرسشنامه و اندازهگیری همسانی درونی (Internal consistency) با استفاده از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (Cronbach Coefficient alpha) است(26). |
| ذینفعان نتایج طرح | بیماران مبتلا به یبوست مزمن |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| فریبا قادری | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| بیتا سپهری | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| محمد اصغری جعفرآبادی | مشاور |
| طوبی محمودزاده | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست برای استفاده بالینی معتبر و قابل اعتماد میباشدمتن خبر با توجه به شیوع بالای یبوست مزمن در بین افراد جامعه وجود یک ابزار ارزیابی جامع روا و پایا که بتوان در بالین به آن استناد کرد ضروری به نظر می رسد. روایی نسخه فارسی پرسشنامه جامع یبوست توسط متخصصین این حوزه شامل متخصصین گوارش، زبان انگلیسی و فارسی و فیزیوتراپیستهای کف لگن بررسی گردید و روایی آن تایید شد. پایایی این نسخه نیز در تعدادی از بیماران مبتلا به یبوست مزمن بررسی و تایید شد. لذا از این نسخه فارسی معتبر و قابل اعتماد میتوان در بالین و پژوهش استفاده کرد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
