| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 60877 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره ی حمایتی بر سلامت روان مادران نوزادان نارس: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | : The effect of supportive counseling on the mothers’ mental health of premature newborns:a randomized controlled clinical trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | ارتقاء سلامت روان و نقش مولفههای قانونی و اجتماعی (درآمد، فرهنگ، سواد، آموزش، جنسیت) بر سلامتی |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح اگر چه پیشرفت تکنولوژی باعث شده است که تعداد زیادی از نوزادان نارس زنده بمانند، ولی میزان موربیدیتی در این نوزادان همچنان بالا است و بار عاطفی و مالی سنگینی را به خانواده ها و نظام مراقبت های بهداشتی تحمیل می کند. تولد زودرس یکی از عواملی است که باعث ایجاد اختلال در سلامت روان والدین می شود. سلامت روانی پایین در مادران می تواند پیامدهای شدیدی روی سلامتی و تکامل کودکان داشته باشد. نتایج مطالعات مختلف نشان داده اند که والدین نوزادان نارس در طی بستری نوزادانشان در بخش مراقبت های ویژه، سطوح بالایی از استرس، اضطراب و افسردگی را تجربه می کنند. میزان افسردگی بعد از زایمان تا 40 درصد در میان مادران نوزادان نارس گزارش شده است. این درصد قابل توجه تعجب آور نیست، زیرا مادران بعد از زایمان زودرس، با عوامل مختلفی روبرو هستند. وضیعت فیزیکی نوزاد، جدایی زودهنگام از نوزاد، عدم اطمینان در مورد وضیعت نوزاد و پیش بینی از دست دادن نوزاد، تنها برخی از عوامل استرس زا هستند که ممکن است منجر به احساس استرس، افسردگی، اضطراب و حتی نشانه های آسیب زدن در مادران شود.همچنین این عوامل باعث شکست در ایجاد پیوند مادر و کودک می شود که عواقب آن اغلب باعث اختلالات رفتاری و تأخیر در مراحل تکاملی نوزادان می شود. از آن ﺟــﺎ ﻛــﻪ ﻧــﻮزادان ﻧــﺎرس ﻧﺴــﺒﺖ ﺑــﻪ ﻧﻮزادان کاملاً رﺳﻴﺪه از ﻟﺤﺎظ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ، ﺗﻮﺟـﻪ و ﭘﺎﺳــﺦ ﮔــﻮﻳﻲ در ﺳــﻄﺢ ﭘــﺎﻳﻴﻦ ﺗـری ﻗــﺮاردارند، ﻣﺎدران آنﻫـﺎ ﻧﻴـﺰ ﺗﺤﺮﻳـﻚ ﭘـﺬﻳﺮ ﻫﺴـﺘﻨﺪ و ﻳـﺎ ﺗﻌﺎﻣﻼت ﻛﻨﺪﺗﺮی ازﺧﻮد ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﻨـﺪ، از اﻳـﻦ رو، ﺣﻤﺎﻳﺖ از اﻳـﻦ ﻣـﺎدران بسیار ﺿـﺮوری ﺑـﻪ ﻧﻈـر می رﺳﺪ. از عوامل اصلی که نقش عمده ای درپیشگیری از افسردگی پس از زایمان و ارتقای سلامت روان دارد، حمایت است. از طرفی دیگر با توجه به روند رو به افزایش زایمان پره ترم و بالا بودن اختلال در سلامت روان مادران این نوزادان و از آنجایی که بستری نوزادان در بخش مراقبت های ویژه برای مادران به دلیل ناآشنایی آنها با محیط این بخش و قرار گرفتن این مادران در معرض استرسورهای مختلف مانند صدای ناگهانی زنگ مانیتور، تغییر نقش به والدی، ناامیدی در حمایت نوزاد در مقابل درد و اقدامات دردناک و متفاوت بودن رفتار و ظاهر نوزاد می تواند در اختلال سلامت روان این مادران نقش داشته باشد، بنابراین ارائه اطلاعات، آگاهی و توجه بیشتر به این مادران در طول بستری نوزادانشان باید مورد توجه قرار بگیرد. از طرف دیگر با توجه کاهش حمایت اجتماعی مادران به دلایلی مانند صنعتی شدن شهرها و به دنبال آن هسته ای شدن شکل خانواده ها، زنان از منبع حمایت ارتباطات خانوادگی محروم شده اند و دچار استرس ناشی از فقدان حمایت و عدم آگاهی می شوند، لذا وجود منابع حمایتی از قبیل جلسات مشاوره ضروری به نظر می رسد، و ازآنجایی در مشاوره حمایتی مواردی مثل همدلی، گوش دادن به احساسات افراد، تشویق توانایی های افراد برای افزایش اعتماد نفس آنها، توضیح و آموزش و راهنمایی و اطمینان دادن رعایت می شود و این موارد در تقویت فرایند های روانی می تواند موثر واقع شود، لذا این مطالعه با هدف تعیین تأثیر مشاوره حمایتی بر سلامت روان مادران دارای نوزاد نارس انجام خواهدگرفت. امید است در صورت اثربخش بودن این مداخله، نتایج آن بتواند گامی در جهت ارتقای سلامت مادران در دوران پس از زایمان و بهبود وضعیت تکاملی نوزادان باشد. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره سلامت روان و زیردامنه­ های آن در 8 هفته پس از زایمان در بین دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل اثر نمره پایه -مقایسه میانگین نمره پیوند مادر و کودک در 8 هفته پس از زایمان در بین دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل اثر نمره پایه -مقایسه میانگین شاخص­ های آنتروپومتریک نوزادان (قد، وزن و دور سر) در 8 هفته پس از زایمان در بین دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل مقادیر موقع تولد -جهت مقایسه شاخص­ های آنتروپومتریک نوزادان در دو گروه کنترل و مداخله (دریافت کننده مشاوره) در صورت نرمال بودن داده ­ها در بدو تولد از آزمون تی ­مستقل و بعد از مداخله در بین گروه ­های مطالعه از آزمون ANCOVA با کنترل نمره پایه استفاده خواهدشد و در صورت غیرنرمال بودن داده ­ها از آزمون من ­ویتنی یو استفاده خواهدشد. |
| چکیده انگلیسی طرح | This study is a randomized controlled clinical trial that will be conducted on 66 mothers of premature infants whose infants are hospitalized in the neonatal intensive care unit. After obtaining permission from the Ethics Committee of Tabriz University of Medical Sciences and registering the study with the Iranian Registry of Clinical Trials (IRCT), the researcher will begin sampling. Sampling will be conducted at Al-Zahra Hospital, |
| کلمات کلیدی | سلامت روان تعریف نظری: سازمان بهداشت جهانی سلامت روان مادران را یک حالت خوشایندی تعریف می کند که در آن فرد توانایی های خودش را تشخیص می دهد، می تواند با استرس های زندگی مقابله کند و کار خلاق و ثمربخش انجام دهد و در جامعه مشارکت فعالی داشته باشد (12). تعریف عملی: در این مطالعه برای سنجش سلامت روان از فرم 28 آیتمی پرسشنامه سلامت روان استفاده خواهد شد. پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) برای اولین بار در سال 1972 توسط گلدبرگ طراحی و منتشر شده است (43). این پرسشنامه مشتمل بر چهار مقیاس فرعی است که هریک شامل هفت سوال است. عناوین مقیاس های این پرسشنامه عبارتند از: 1-علایم جسمانی، 2-علایم اضطراب و اختلال خواب، 3- عملکرد اجتماعی، 4- علایم افسردگی. نمره ی کلی هر فرد از جمع نمرات این چهار مقیاس به دست می آید. پایین بودن نمره در این مقیاس نشانه سلامت و بالا بودن نمره نشانه عدم سلامت است. از طیف لیکرت چهارتایی (با نمرات 3-2-1-0) برای گزینه های سوالات پرسشنامه استفاده می شود. نمره کلی 24 و بالاتر نشانگر عدم سلامت عمومی و نمره پایین تر از 24 بیانگر سلامت روانی می باشد (44). پیوند مادر و کودک تعریف نظری: پیوند مادر و کودک، احساسات صمیمیت، ملایمت، محافظت و نگرانی مادر نسبت به سلامتی کودک بوده و با رفتارهای مادر شامل نگاه کردن، لبخند زدن، لمس کردن و صحبت کردن با کودک مشخص می شود (45). تعریف عملی: در این مطالعه برای سنجش پیوند بین مادر و کودک از پرسشنامه پیوند پس از زایمان(PBQ: Postpartum Bonding Questionnaire) (46) استفاده خواهد شد. این پرسشنامه شامل 25 آیتم بوده و بیانگر احساسات و نگرش مادر نسبت به نوزادش می باشد. شرکت کنندگان احساسات خود را در یک مقیاس لیکرت 6 گزینه ای (5-0) بیان می کنند. نمرات پایین تر دلالت بر ارتباط خوب دارند. PBQدارای 4 زیرمقیاس می باشد که زیرمقیاس 1 منعکس کننده ی اختلال در رابطه (12 آیتم- نمره 60-0)، زیر مقیاس 2 منعکس کننده طرد کردن و خشم (7 آیتم- نمره 35-0)، زیر مقیاس 3 منعکس کننده اضطراب در مورد مراقبت (4 آیتم- نمره20-0) و زیر مقیاس 4 منعکس کننده خطر سوء استفاده (2 آیتم- نمره 10-0) می باشد (46). شاخص های آنتروپومتریک تعریف نظری: شاخص های آنتروپومتریک شامل قد، وزن و اندازه دور سر می باشد (47). تعریف عملی: در این مطالعه شاخص های آنتروپومتریک (قد، وزن، دور سر) قبل از مداخله (موقع تولد) از روی پرونده نوزادان نوشته خواهد شد و بعد از مداخله از طریق اندازه گیری قد، دور سر و وزن (از طریق ترازوی Seca کالیبره شده) محاسبه خواهد گردید و در چک لیست شاخص آنتروپومتریک ثبت خواهد شد. نوزاد نارس تعریف نظری: براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، نوزادانی که قبل از 37 هفته کامل از اولین روز آخرین دوره قاعدگی متولد می شوند، تحت عنوان نوزاد نارس نامیده می شوند (48). تعریف عملی: در این پژوهش نوزادانی که بین هفته 28 تا 33 هفته و6 روز متولد می شوند و در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان الزهرا بستری هستند، وارد مطالعه خواهند شد. مشاوره حمایتی تعریف نظری: یک نوع روش مشاوره ای است که در آن مشاور فرد را تشویق می کند تا در مورد مشکلاتش مانند احساس گناه، خشم و... صحبت کند و مکانیسم ها و استراتژی هایی برای بازگرداندن کیفیت زندگی به حالت اول به او آموزش می دهد (49). فاکتورهای تشکیل دهنده ی مشاوره حمایتی عبارتند از: 1- همدلی: همدلی جزء حیاتی درمان است، اگر درمانگر بتواند آنچه را که فرد تجربه کرده احساس و درک کند، این امر به او آرامش بیشتری می دهد و احساس می کند که توسط درمانگر پذیرفته شده است. 2-گوش دادن: گوش دادن همراه با همدلی موجب ایجاد یک رابطه قوی و محکم می شود. 3-تشویق: تشویق کردن توانایی های فرد موجب افزایش عزت نفس او می شود. 4-توضیح و آموزش: برای افزایش درک فرد از وضعیت موجود است. 5-اطمینان دادن: اطمینان دادن جزء جدایی ناپذیر مشاوره حمایتی است و می تواند اعتماد به نفس و امید را افزایش دهد. 6- راهنمایی: راهنمایی ممکن است پنهان، باز و یا مستقیم باشد. راهنمایی به خصوص زمانی که فرد با یک مشکل خاص مواجه می شود و باید تصمیمی بگیرد مهم است. 7-کمک عملی: کمک عملی اغلب برای تغییر رفتار ضروری است، یعنی چه چیزی باید تغییر کند و به چه نتیجه ی مطلوبی برسد زمانی که این عوامل مشخص شد مشاور می تواند برای تغییر رفتار کمک کند (49). تعریف عملی: برگزاری جلسات مشاوره گروهی با هدف کمک به مراجعان جهت بیان احساسات و ابهامات خود و کمک و حمایت آنها برای تقویت توانایی ها و مقابله با استرس و اضطراب این مادران و راهنمایی آنها برای ارتباط با نوزادانشان صورت خواهدگرفت برای رسیدن به این منظور شش جلسه 60-45 دقیقه ای طراحی و اجرا خواهد شد. ، اولین جلسه در عرض 72 ساعت اول تولد و سپس در پایان هفته اول و به دنبال آن در فواصل زمانی دو بار در هر هفته تا هفته سوم با گروه های 5 تا 10 نفره اجرا خواهد شد. محتوای جلسات به این ترتیب خواهد بود که: جلسه اول: معارفه و خوش آمدگویی و تعیین دستور کار جلسه، توضیح هدف این طرح، گوش دادن به حرف های مراجعین و فهمیدن درگیری ذهنی آنها، همدلی با مراجعین، توضیح در مورد زایمان پره ترم و علل آن و وضعیت نوزادان نارس، توضیح در مورد بخش مراقبت های ویژه، پاسخگویی به سوالات شرکت کنندگان جلسه دوم: تعیین دستور کار جلسه، مرور جلسه قبل، بیان نتایج منفی استرس بر روی مادران و نوزادانشان، آموزش ماساژ نوزاد از طریق فیلم و بیان اهمیت آن، پاسخ به سوالات شرکت کنندگان جلسه سوم: تعیین دستور کار جلسه، مرور جلسه قبل، اجازه دادن به مادران تا در مورد احساسات و نگرانی خود حرف بزنند، تشویق افکار مثبت و توانایی های مراجعین، پاسخ به سوالات مراجعین جلسه چهارم: تعیین دستور کار جلسه، مرور جلسه قبل، حمایت مادران در ابراز احساسات، تشویق توانایی های مراجعین، آموزش تکنیک تن آرامی جاکوبسون (این تکنیک توسط روانپزشکی به اسم Edmund Jacobson در دهه 1920 ابداع شد، فرضیه او این بود که استرس و اضطراب باعث تنش عضلات می شود که آن هم به نوبه ی خود منجر به افزایش اضطراب می شود، بنابر این وقتی بدن در حالت آرامش باشد ذهن نمی تواند در حالت استرس و اضطراب قرار بگیرد) (50)، پاسخگویی به سوالات شرکت کنندگان جلسه پنجم: تعیین دستور کار جلسه، مرور جلسه قبل، برطرف ساختن ابهامات مادران، پاسخگویی به سوالات شرکت کنندگان، توضیح در مورد علایم خطر در نوزادان نارس، ایجاد فرصت برای تبادل اطلاعات بین مادرانی که مشاوره دریافت کرده اند. جلسه ششم: تعیین دستور کار جلسه و بازنگری کلی برنامه، حمایت از ابراز احساسات مادران و پاسخ به سوالات آنها، توضیح در مورد مراقبت نوزادان نارس در منزل، ایجاد فرصت برای تبادل اطلاعات بین مادرانی که مشاوره دریافت کرده اند، توضیح در مورد حفظ دستاوردها و پیگیری مستمر آموزش ها در جریان زندگی جواني جمعيت - مخاطرات باروري |
| ذینفعان نتایج طرح | مادران نوزادان نارس، خانواده های آنها و سیستم بهداشتی درمانی کشور، دولت وجامعه ذینفعان این طرح هستند. با توجه به بالا بودن میزان زایمان زودرس و با توجه به اینکه نارس بودن نوزاد عامل خطری برای اختلال سلامت روان است، و اختلال سلامت روان باعث تحمیل بار مالی و معنوی بر خانواده ها و جامعه و تکامل غیرطبیعی نوزدان می شود، مشاوره این مادران ممکن است بتواند باعث بهبود وضعیت مادران و نوزادان آنها شود. |
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| خلیل اسماعیل پور | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| لیلا سیدی بیعرق | دانشجوی مالک پایان نامه |
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| شیرین حسنپور | مشاور |
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر ارائه مشاوره و حمایت عاطفی توسط ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی از بروز مشکلات عاطفی مادران جلوگیری مینماید.متن خبر زایمان زودرس (وقوع زایمان قبل از 37 هفته کامل حاملگی) امروزه به صورت جهانی رو به افزایش است. متعاقب به دنیا آمدن نوزاد نارس و بستری او در (NICU) فرآیند طبیعی نگهداری نوزاد و نقش والدین به خصوص نقش مادر تحت تأثیر قرار می¬گیرد و این احتمال وجود دارد که مادر از نظر روحی، جسمی و عاطفی آمادگی پذیرش این واقعه را نداشته باشد. این مادران ممکن است مشکلاتی متعدی در زمینه سلامت روان مانند افسردگی، اضطراب، و استرس را تجربه کنند. سلامت روان والدین نقشی مهمی در تکامل شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری کودکان دارد. حمایت عاطفی توسط ارائه¬دهندگان مراقبت¬های بهداشتی از بروز مشکلات عاطفی مادران جلوگیری می¬نماید و در کمک به مادران افسرده یا در معرض خطر افسردگی پس از زایمان، نقش مهمی دارد. این مطالعه با هدف تعیین تاثیر مشاوره¬ی حمایتی بر سلامت روان در مادران نوزادان نارس انجام شد. به منظور دستیابی به این هدف تعداد 6 جلسه مشاوره برای گروه مداخله اجرا شد (اولین جلسه در عرض 72 ساعت اول تولد و سپس در پایان هفته اول و به دنبال آن در فواصل زمانی دو بار در هر هفته تا هفته سوم). نتایج پژوهش نشان¬دهنده تاثیر مشاوره حمایتی بر بهبود سلامت روان مادران نوزادان نارس می¬باشد |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |