تاثیر مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی با زنان باردار مضطرب بر کیفیت خواب شیرخوارانشان: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده
The effect of counseling with the approach writing therapy with anxious pregnant women on their infants’ quality of sleep: a randomised controlled clinical trial
مجریان: مژگان میرغفوروند , خلیل اسماعیل پور
خلاصه روش اجرا: این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده با هدف تعیین تأثیر مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی با مادران مضطرب بر کیفیت خواب شیرخوارانشان انجام خواهدگرفت. این مطالعه بر روی70 نفر از زنان باردار مراجعه کننده به پایگاه ها و مراکز بهداشتی شهرستان تبریز انجام خواهد شد. پس از کسب مجوز از کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی تبریز و ثبت مطالعه در مرکز ثبت کارآزمایی بالینی و هماهنگی و کسب مجوز از مرکز بهداشت شهرستان تبریز اقدام به نمونه گیری خواهد شد. شهرستان تبریز دارای 80 مرکز و پایگاه بهداشتی است و نمونه گیری در مراکز و پایگاه های بهداشتی پرجمعیت در سطوح مختلف شهر از نظر اجتماعی-اقتصادی انجام خواهدگرفت. پژوهشگر با حضور در مراکز و پایگاه های بهداشتی، زنان با سن حاملگی 31-28 هفته را از روی پرونده های مادران باردار هر مرکز، که بالقوه حائز شرایط باشند به همراه شماره تلفن آنها استخراج نموده و با آنها تماس تلفنی برقرار خواهدکرد و پس از بررسی برخی معیارهای ورود و خروج در همان تماس تلفنی و بیان اهداف پژوهش از افراد حائز شرایط و علاقمند به شرکت در مطالعه، از آن ها دعوت بعمل خواهد آمد که در مرکز یا پایگاه بهداشتی مربوطه حضور پیدا کرده تا پرسشنامه اضطراب بک (BAI= Beck Anxiety Inventory) را تکمیل نمایند سپس افراد دارای اضطراب شدید و خفیف از گروه مطالعه حذف خواهد شد و افراد با نمره کسب شده 16 تا 25 (اضطراب متوسط) وارد مطالعه خواهند شد، سپس رضایت نامه آگاهانه کتبی و پرسشنامه مشخصات فردی و اجتماعی توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد گردید. لازم به ذکر است که افراد با اضطراب شدید به روانپزشک ارجاع داده خواهندشد. مشارکت کنندگان با روش بلوک بندی تصادفی سهمیه ای (بر اساس تعداد بارداری، اولین بارداری و دومین بارداری) با سایز بلوک های 4 و 6 تایی و با نسبت تخصیص 1:1 به دو گروه مشاوره و کنترل تخصیص خواهند یافت. سه جلسه مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی بر اساس پروتکل در هفته های 31-28، 35-32 (چهار هفته بعد از جلسه اول)، 37-34 (دو هفته بعد از جلسه دوم) و دو جلسه مشاوره و پیگیری تلفنی در فواصل جلسات حضوری مشاوره و یک جلسه مشاوره و پیگیری تلفنی در یک ماه بعد از زایمان، برای مشارکت کنندگان گروه مداخله انجام خواهد شد، همچنین شماره تلفن پژوهشگر در اختیار مشارکت کنندگان قرار داده خواهدشد تا در صورت نیاز به دریافت مشاوره بیشتر با پژوهشگر تماس بگیرند. افراد گروه کنترل مراقبت های روتین بارداری را دریافت خواهند کرد. در تمام جلسات مشاوره سعی خواهد شد که اصول مشاوره رعایت گردد. پرسشنامه اضطراب بک بعد از اتمام مشاوره های حضوری مجدداً توسط شرکت کنندگان تکمیل خواهد شد. شرکت کنندگان تا ماه چهارم پس از زایمان پیگیری خواهند شد. پرسشنامه های کیفیت خواب شیرخواران (ISQ= Infant Sleep Questionnaire)، چک لیست شیردهی انحصاری، پرسشنامه اضطراب بک در ماه دوم و چهارم و پرسشنامه تکامل شیرخواران یا (ASQ= Ages and Stages Questionnaire) در ماه چهارم پس از زایمان تکمیل خواهد شد و چک لیست شاخص های آنتروپومتریک نوزادان بر اساس پرونده زایمانی و سنجش در دو ماهگی و چهار ماهگی تکمیل خواهد شد. روایی پرسشنامه مشخصات فردی- اجتماعی و چک لیست ها با استفاده از روایی محتوا و صوری سنجش خواهد شد. پایایی پرسشنامه های اضطراب بک و خواب شیرخواران از طریق آزمون- آزمون مجدد بر روی 20 نفر تعیین و ضریب آلفای کرونباخ (انسجام درونی) و ضریب همبستگی درون رده ای (ICC= Intra Correlation Coefficient) بررسی خواهد شد. داده ها بعد از جمع آوری با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 تحلیل خواهد شد. از آزمون های تی مستقل و repeated measure ANOVA برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 60518 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی با زنان باردار مضطرب بر کیفیت خواب شیرخوارانشان: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | The effect of counseling with the approach writing therapy with anxious pregnant women on their infants’ quality of sleep: a randomised controlled clinical trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | اطلاعات سلامت (health information) |
| نوع مطالعه | |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | خواب مانند خوردن یک ضرورت بیولوژیک محسوب می شود که بسته به سن، جنس، ژنتیک و عوامل فیزیکی و روانی در هر فرد متفاوت از دیگری است. خواب برای نوزادان اهمیت بسزایی دارد چرا که در هنگام خواب، اتصالات عصبی شکل گرفته و برخی مناطق مغز توسعه پیدا می کند. همچنین عادت های خواب تاثیر چشمگیری در رشد نوزادان و نیز آگاهی و احساسات آنها دارد. به عبارت کلی کیفیت خواب عامل مهمی در بهبود وضعیت فیزیولوژیک بدن می باشد. کیفیت خواب به شاخص های ذهنی هر فرد و نیز نحوه تجربه وی از خواب (به عنوان مثال احساس استراحت در هنگام بیدار شدن و رضایت از خواب) اشاره دارد و عوامل مختلفی همانند بیماری، درد، فشارهای روانی و ... می تواند بر کیفیت و کمیت خواب تاثیرگذار باشد. علاوه بر این کولیک، کم خونی فقر آهن و آلرژی در نوزادان و شیرخواران، همچنین سلامت روان والدینشان می تواند بر کیفیت خواب نوزادان و شیرخواران تاثیر بگذارد که خود سلامت روان والدین می تواند ناشی از رفاه والدین، عوامل استرس زا، وقایع زندگی تنش زا، درآمد کم والدین، اضطراب و ... باشد. محققان دریافتند که اختلال روانشناختی مادر بر کیفیت خواب نوزادان شان تاثیر می گذارد، بنابراین اختلالات افسردگی و اضطراب می تواند پیش گویی کننده ی اختلال خواب نوزاد باشد،به طوری که نوزادان متولد شده از مادران مضطرب بیشتر دچار بی قراری می شوند. در یک مطالعه مروری سیستماتیک که با هدف تعیین ارتباط بین مدت زمان خواب و شاخص های سلامت در کودکان 4-0 ساله انجام گرفته بود نشان داده شد، که خواب کوتاه تر نوزاد با برخی از شاخصهای نامطلوب سلامت جسمی و روانیمانند افزایش چربی،رفتار عاطفی ضعیف، کاهش رشدو ...در ارتباط است. روش های درمانی مختلفی برای بهبود کیفیت خواب صورت گرفته است که از جمله آن ها رایحه درمانی، آموزش مدیریت مشکلات خواب، افزایش آرامش و کاهش اضطراب والدین می باشد که برای درمان اضطراب نیز به روش های درمانی دارویی،روان درمانی، مشاوره، هنردرمانی و نوشتن درمانی و .. می توان اشاره کرد. نوشتن درمانی هنر تخلیه احساسات به واسطه نوشتن می باشد که این رویکرد مشاوره ای تاثیرات مثبتی بر سلامت جسمانی و روانی و عملکرد کلی فیزیولوژیک می گذارد که از این روش درمانی جهت کنترل استرس بعد از سانحه، اسکیزوفرنی، تقویت حافظه، کاهش درد، افزایش خلاقیت، درمان اختلال اضطرابی حاد و مزمن، و ... استفاده می شود. علاوه بر این مشاوره نیز یکی دیگر از روش های درمانی برای اضطراب می باشد. بنابراین از آنجایی که کیفیت پایین خواب می تواند تاثیر منفی بر سلامت روانی، جسمی، کاهش کیفیت زندگی، افزایش خستگی و اضطراب گردد و نیز به علت اینکه استرس، اضطراب و سلامت روان می تواند باعث اختلال خواب نوزاد شود و با توجه به اینکه طی جستجوهای صورت گرفته توسط پژوهشگران طرح، مطالعه ای مبنی بر کنترل اضطراب مادارن باردار و تاثیر آن بر کیفیت خواب نوزادان شان یافت نشد، پژوهشگران قصد دارند تا تاثیر مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی با مادران مضطرب را بر میزان کیفیت خواب شیرخوارانشان (پیامد اولیه)، وضعیت شیردهی و شاخص های رشد و تکامل (پیامدهای ثانویه) را بررسی کنند. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره کیفیت خواب شیرخوار در دو و چهار ماهگی در بین دو گروه مشاوره و کنترل -مقایسه میانگین نمره اضطراب بعد از اتمام مشاوره، دو و چهار ماه پس از زایمان در بین دو گروه مشاوره و کنترل با کنترل نمره اضطراب قبل از مداخله -تعیین فراوانی شیردهی انحصاری در دو و چهار ماه پس از زایمان در بین دو گروه مشاوره و کنترل -مقایسه شاخص­ های آنتروپومتریک شیرخوار (وزن، قد و دور سر) در بدو تولد، دو و چهار ماهگی شیرخوار در بین دو گروه مشاوره و کنترل -مقایسه نمره شاخص تکاملی شیرخواران در چهار ماهگی در بین دو گروه مشاوره و کنترل |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | مشاوره تعریف نظری: مشاوره اصطلاحی است که اعمالی مانند مصاحبه، آگاهی دادن و رایزنی کردن را شامل می شود و هدف آن کمک به مددجو در حل مشکلات و سازگاری پیدا کردن با آن است (52). تعریف عملی: در این مطالعه، مشاوره با هدف کمک به مراجعان جهت کنترل اضطراب و روش کنترل و مقابله با عوامل اضطراب آور به صورت گروهی انجام خواهد شد. به این منظور پژوهشگر 3 جلسه 45 دقیقه ای مشاوره گروهی (که در هر گروه 6-3 نفره حضور خواهند داشت) با رویکرد نوشتن درمانی و نیز 2 جلسه تماس تلفنی 15 دقیقه ای در فواصل بین جلسات مشاوره و یک جلسه مشاوره تلفنی در یک ماه پس از زایمان با هر کدام از مشارکت کنندگان گروه مداخله انجام خواهد داد. نوشتن درمانی تعریف نظری: نوشتن درمانی هنر تخلیه احساسات به واسطه نوشتن می باشد که این رویکرد مشاوره ای تاثیرات مثبتی بر سلامت جسمانی و روانی و عملکرد کلی فیزیولوژیک می گذارد (42, 43). تعریف عملی: در این پژوهش از افراد گروه مداخله خواسته خواهد شد که عوامل اضطراب آور خود را به ترتیب اولویت نوشته و راهکارهایی که جهت کنترل این اضطراب اعم از راهکارهای موفق و غیرموفق را یاداشت و در جلسات مشاوره گروهی قرائت نمایند. پروتکل مشاوره به شرح زیر خواهد بود: جلسه اول (در هفته 31-28 بارداری) درباره مفهوم اضطراب و عوامل تاثیرگذار بر آن و نیز مضرات اضطراب و تاثیرات آن بر روی مادر و همچنین کیفیت خواب نوزاد و اینکه چگونه اضطراب بر خواب نوزاد اثر می گذارد توضیح به عمل خواهد آمد. همچنین درباره فواید خواب برای شیرخواران صحبت خواهد شد. سپس از مراجعان خواسته می شود که برای جلسه بعد (چهار هفته بعد) عوامل اضطراب آور و نگرانی های خود را در یک برگه به تریب اولویت لیست کرده و راهکارهای خود را جلوی هر عامل بنویسند و به عنوان تکلیف برای جلسه بعد با خود بیاورند. مرحله پیگیری مراجعان پس از جلسه اول دو هفته بعد جلسه اول (در هفته 33-30 بارداری)، با شرکت کنندگان تماس تلفنی (حدود 15 دقیقه ای) به عمل خواهد آمد تا پیگیر انجام تکالیف آن ها شده و درصورت انجام ندادن تکالیف جویای علت آن شده و با تشویق و ایجاد انگیزه آن ها را در این امر راغب کنیم. جلسه دوم (در هفته 35-32 بارداری) هدف کلی این جلسه تعیین راهکارهای مناسب برای کاهش اضطراب مادر می¬باشد. در ابتدای جلسه به بررسی تکالیف جلسه قبل پرداخته خواهد شد. در این جلسه در مورد عوامل اضطراب آور گزارش شده توسط مراجعین بحث و گفتگوی گروهی صورت خواهد گرفت و به تجزیه و تحلیل راهکارهای مراجعین پرداخته خواهد شد، و اگر مشارکت کننده طبق تشخیص همکار روانشناس طرح مشکل خاصی باشد به روانپزشک ارجاع داده خواهد شد. سپس به مراجعین برای جلسه بعد (2 هفته بعد) تکلیفی داده خواهد شد و از آن ها خواسته خواهد شد برای مشکل خود داستانی بنویسند و در این داستان به بازگویی علل اضطراب خود بپردازند و منشا مشکلات خود را شناسایی کرده و راهکارهایی را با توجه به نکات یاد گرفته در جلسه اول و همچنین در تماس تلفنی انجام گرفته ارائه دهند. از مراجعین خواسته خواهد شد در صورت داشتن هرگونه سوال از پژوهشگر راهنمایی بخواهند و پژوهشگر به سوالات شرکت کنندگان پاسخ خواهد داد. مرحله پیگیری مراجعان یک هفته بعد از جلسه دوم هدف کلی: دریافت بازخوردهای مشاوره ی گروهی 2 جلسه قبل و تشویق برای تداوم انجام راه کارهای ذکر شده در جلسات مشاوره گروهی می باشد. در این تماس تلفنی پژوهشگر به پرسش های پیش آمده مادران پاسخ خواهد داد و وضعیت توانایی و مدیریت اضطراب مادران را نسبت به زمان شروع مطالعه بررسی خواهد کرد. در مورد عوامل ایجاد اضطراب و راهکارهای رفع آن بر طبق اصول یاد گرفته در جلسات مشاوره گروهی بحث و پرسشگری خواهد کرد. جلسه سوم (در هفته های 37-34) هدف کلی از این جلسه بررسی سطح اضطراب مادران و نحوه مقابله مادر در برابر اضطراب هایش می باشد تا بهترین راه کار برای هر مراجع مشخص شود. در طی این جلسه براساس روال جلسه قبل تکالیف جلسه گذشته بررسی و سپس بحث و گفتگوی گروهی در مورد آن ها انجام خواهد شد. سپس از مراجعین خواسته می شود از بین راه کارهای ارائه شده توسط دوستانشان بهترین راه را انتخاب کنند و علت آن را مورد بحث قرار دهند. سپس از مشارکت کنندگان خواسته خواهد در همین جلسه به بازنویسی داستان خود با توجه به نکات گفته شده بپردازند. سپس به جمع بندی موضوعات ارایه شده در جلسات و همچنین بررسی میزان دستیابی به اهداف پژوهش پرداخته خواهد شد. انتظار می رود مادر در طی جلسات مشاوره صورت گرفته بتواند عوامل اضطراب آور خود را شناسایی کرده و از طریق نوشتن و تامل وتفکر بتواند بر مشکلش فایق آید. اضطراب تعریف نظری: وضعیت ناخوشایند روحی روانی است که به صورت تشویشی مبهم، ناراحتی های فیزیکی مانند سردرد، معده درد، احساس تنگی تنفس و تپش قلب، بی قراری، هیجان، فشار روحی و وحشت نمایان می شود (53). تعریف عملی: در این پژوهش میزان اضطراب مادران باردار از طریق پرسشنامه اضطراب بک (BAI= Beck Anxiety Inventory) سنجش خواهد شد. این پرسشنامه خودگزارشی است که برای اندازه گیری شدت اضطراب در نوجوانان و بزرگسالان طراحی شده است (54). کیفیت خواب تعریف نظری: کیفیت خواب شاخصی از چگونگی تجربه فرد از خواب، مدت زمان خواب کافی، مدت زمانی که طول می کشد فرد به خواب برود، تعداد دفعات بیدار شدن فرد در طول شب و در نهایت دستیابی به هوشیاری پس از بیداری است (55). تعریف عملی: کیفیت خواب در این پژوهش با استفاده از پرسشنامه خواب شیرخواران ISQ (Infant Sleep Questionnaire) سنجیده خواهد شد. این پرسش نامه دارای ده سوال و سه آیتم (1- رفتن به رختخواب برای خوابیدن (سه سوال)، 2- بیدار شدن شبانه (4سوال)، 3- خوابیدن در رختخواب والدین (2 سوال) و یک سوال اختیاری) می باشد. روش نمره گذاری و تفسیر این پرسش نامه بر اساس شدت از 0 تا 38 می باشد به این صورت که گزینه اول کمترین نمره و گزینه آخر هر سوال بیشترین نمره را دارد. به این ترتیب هرچه نمره کمتر باشد، کیفیت خواب مطلوب تر می باشد(55). این پرسشنامه توسط مادر در مورد خواب شیرخوار خود در ماه دوم و چهارم تکمیل خواهد شد. تغذیه انحصاری با شیر مادر تعریف نظری: تغذیه انحصاری با شیر مادر، به تغذیه شیرخوار فقط با شیر مادر و بدون دریافت مایع و مواد غذایی جامد، بجز ویتامین، موادمعدنی و دارو گفته می شود (56). تعریف عملی: در این پژوهش تغذیه انحصاری با شیرمادر با استفاده از چک لیست طراحی شده توسط پژوهشگران طرح سنجیده خواهد شد. شاخص های آنتروپومتریک شیرخوار تعریف نظری: شاخص های آنتروپومتریک شیرخوار شامل قد، وزن و اندازه دور سر شیرخوار می باشد (57). تعریف عملی: در این پژوهش شاخص های آنتروپومتریک شیرخواران از طریق متر نواری و ترازو (سکا، ساخت آلمان) که در مراکز موجود است و با استفاده از وزنه های استاندارد، استاندارد می شوند، توسط پژوهشگر در دو و چهار ماهگی سنجیده خواهد شد و شاخص های آنتروپومتریک بدو تولد نیز از پرونده زایمانی استخراج خواهدشد و در چک لیست مربوطه ثبت خواهدشد. شاخص های تکامل شیرخوار تعریف نظری: شاخص تکامل شیرخوار شاخصی است که به برقراری ارتباط (عمدتاً سخن گفتن و شنوایی) بخش حرکات درشت (عمدتاً حرکات پاها و بازوها)، حرکات ظریف (حرکات دست ها و انگشتان)، حل مسئله (درک مفاهیم) و بخش شخصی- اجتماعی (رفتارهای فردی و رفتارهای اجتماعی) اشاره دارد (58). تعریف عملی: در این پژوهش از شاخص تکامل شیرخوار ASQ استفاده خواهد شد. این تست حاوی 19 پرسشنامه برای 19 گروه سنی مختلف است که توسط والدین یا مراقب کودک پر می¬شود. فواصل انجام غربالگری با این تست عبارتند از سنین60 ،54 ،48 ،42 ،36 ،33 ،30 ،27 ،24 ،22 ،20 ،18 ،16 ،14 ،12 ،10 ،8 ،6 ،4 ماهگی. در اغلب موارد این پر سشنامه ها می توانند به خوبی شیرخوارانی را که به ارزیابی های بیشتر یا مداخلات درمانی زودرس نیاز دارند از کودکان سالم جدا کنند. هر پرسشنامه حاوی 30 سوال است که به زبان ساده در مورد تکامل کودک نوشته شده و در آن سوالات به ترتیب از فعالیت های آسان تر به فعالیت های سخت تر مرتب شده است. سوالات هر پرسشنامه به 5 حیطه تکاملی شامل حیطه های برقراری ارتباط، حرکات درشت، حرکات ظریف، فردی – اجتماعی و حل مشکل تقسیم شده-است. این پرسشنامه توسط مادر در ماه چهارم شیرخوار تکمیل خواهد شد. شیرخوار تعریف نظری: به نوزادان 0 تا یک ساله شیرخوار گفته می شود (59) تعریف عملی: در این پژوهش شیرخواران 2 تا 4 ماهه مورد مطالعه قرار خواهند گرفت. |
| ذینفعان نتایج طرح | مادران شیرده به علت کنترل بهتر اضطراب و افزایش کیفیت زندگی و مراقبت از فرزند، دولت از بابت کاهش هزینه های مراقبتی، کادر مراکز بهداشتی به علت کاهش حجم کاری به علت مراجعه مادران دارای فرزندان مبتلا به اختلال خواب از ذینفعان نتایج این طرح می باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| مریم منتظری | دانشجوی مالک پایان نامه |
| مژگان میرغفوروند | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| خلیل اسماعیل پور | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
| سکینه محمد علیزاده چرندابی | مشاور |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره با رویکرد نوشتن درمانی با زنان باردار مضطرب بر کیفیت خواب شیرخوارانشان موثر است.متن خبر این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده بر روی 70 زن باردار سالم 31-28 هفته انجام گرفت. شرکت-کنندگان به طور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله سه جلسه مشاوره¬ی حضوری نوشتن¬درمانی، دو جلسه مشاوره تلفنی در بین جلسات حضوری و یک جلسه مشاوره تلفنی یک ماه بعد از زایمان دریافت کردند و گروه کنترل مراقبت¬های روتین دریافت کردند. براساس نتایج این مطالعه، نوشتن¬درمانی می¬تواند باعث بهبود کیفیت خواب نوزاد و کاهش اضطراب مادر گردد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
