تاثیر مشاوره با رویکرد توانمند سازی بر اضطراب بارداری وخودکارآمدی زایمان در زنان باردار: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل¬شده
Effect of empowerment approach counseling on pregnancy anxiety and child birth self efficacy: a Randomized Controlled Clinical Trial
مجریان: عصمت مهرابی , خلیل اسماعیل پور
خلاصه روش اجرا: هدف این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده، تعیین تاثیر مشاوره بر اضطراب بارداری وخودکارآمدی زایمان در زنان باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی –درمانی تبریز می باشد. پس از اخذ مجوز از کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تبریز و ثبت در IRCT، نمونه¬گیری بر روی70 زن باردار انجام خواهد گرفت. بدین ترتیب که از بین 80 مرکز بهداشتی و مجتمع¬ سلامت شهر تبریز، یک پنجم (16 مرکز) به طور تصادفی انتخاب خواهد شد. پژوهشگر، نمونه گیری را از میان زنان باردار 28 تا 32 هفته مراجعه کننده جهت مراقبتهای بارداری به مراکز بهداشتی-درمانی تبریز انتخاب خواهد نمود و ابتدا توضیح مختصر درباره پژوهش و اهمیت آن، ارائه خواهد نمود و سپس از آن¬ها دعوت می¬کند تا در تاریخ تعیین شده جهت شرکت در جلسات مشاوره به مرکز بهداشتی –درمانی مراجعه نمایند. بعد از مراجعه زنان باردار، پژوهشگر پس از معرفی خود و بیان کلی اهداف مطالعه و توضیح مختصر مراحل انجام تحقیق و بررسی معیارهای حاِئز شرایط، اقدام به ثبت نام اولیۀ افراد علاقمند به شرکت در مطالعه خواهد کرد. سپس اطلاعات کامل¬تر در خصوص اهداف، اهمیت و فوائد شرکت درمطالعه و همینطور مراحل اجرای تحقیق، ارائه خواهدشد و در صورت علاقمندی و آمادگی آن¬ها جهت شرکت منظم و مستمر در مطالعه واردخواهندشد. رضایت¬نامه آگاهانه کتبی اخذ وپرسشنامه های دموگرافیک، توانمندسازی Kameda، خودکارآمدی زایمان Child Birth Self Efficacy:CBSE و اضطراب بارداری PRAQ-R2: Pregnancy Related Anxiety Questionnaire از طریق مصاحبه با زنان باردار توسط پژوهشگر تکمیل خواهد شد. مشارکت کنندگان با استفاده از نرم افزار RAS به طریق بلوک بندی تصادفی با اندازه بلوک های 4تایی و6تایی و با نسبت تخصیص 1:1 به دو گروه کنترل و مداخله (دریافت کننده مشاوره) تخصیص داده خواهند شد. جهت پنهان¬سازی تخصیص، بعد از پر کردن پرسشنامه ها و داشتن معیارهای ورود به ترتیبی که نمونه گیری می شود ، نوع مداخله بر روی برگه کاغذ نوشته شده و داخل پاکت¬های مات و پشت سرهم شماره¬گذاری شده قرار داده خواهد شد (Allocation Concealement). پاکت¬ها توسط فرد غیردرگیر در نمونه¬گیری و آنالیز داده¬ها بازخواهند شد. در گروه مداخله، مشاورۀ آموزشی بر اساس مروری بر متون، طراحی و ارائه خواهد شد. بر این اساس تعداد 4جلسه گروهی که شامل :جلسه اول معارفه و آشنایی و بیان نگرش و دیدگاه مادران در رابطه با توانمندی های خود در رابطه با بارداری و زایمان و 3 جلسه مشاوره گروهی مادران باردار با هدف ارتقای توانمندسازی و خودکارآمدی و عزت نفس و کاهش اضطراب در رابطه با زایمان و همچنین آموزش مهارت های لازم در این زمینه (هر جلسه 90 الی 120 دقیقه) در گروههای 6 تا 10نفره هفته ای یکبار در طی 4هفته متوالی اجرا خواهد شد. گروه کنترل، مراقبت¬های روتین بارداری را دریافت خواهند کرد و مشاوره ای دریافت نخواهند کرد4 تا 8 هفته پس از اتمام مداخله، مجدداً پرسشنامه¬های توانمندسازی، اضطراب بارداری و خودکارآمدی زایمان توسط مشارکت¬کنندگان تکمیل خواهد شد. داده¬ها پس ازجمع¬آوری با استفاده ازنرم افزار SPSS24 و آزمون¬های آماری مجذور کای، تی¬مستقل و ANCOVA تجزیه و تحلیل خواهند شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 60377 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره با رویکرد توانمند سازی بر اضطراب بارداری وخودکارآمدی زایمان در زنان باردار: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل¬شده |
| عنوان لاتین طرح | Effect of empowerment approach counseling on pregnancy anxiety and child birth self efficacy: a Randomized Controlled Clinical Trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | پیشگیری و مراقبت از حاملگیهای پرخطر |
| نوع مطالعه | |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نیمی از جمعیت جهان را زنان تشکیل می¬دهند که سلامت آنها تضمین کننده سلامت کودکان و خانواده و جامعه می باشد. بارداری پدیده ای طبیعی بوده و از مراحل شیرین زندگی هر زن می باشد و زمان انتظار و آماده شدن وی برای پذیرش مسؤلیت بزرگ مادر شدن است. تغییرات فیزیولوژیکی، روحی و روانی دوران بارداری بر فعالیتهای روزمره مادران باردار تاثیر گذار خواهد بود که می¬تواند با برخی نگرانیها در وی و خانواده اش همچون ترس از زایمان و درد زایمان همراه باشد. توانمندی در سیستم سلامت به لحاظ مفهومی به توانایی فرد در حفظ سلامت خویش و امکان تعامل با دیگران گفته می¬شود. توانمندی دوران بارداری به احساس رضایت و داشتن استقلال در ارتباط با محیط و سایر افراد گفته می¬شود که به موجب آن فرد به انرژی روانی پایدار و حس رضایتمندی از حاملگی دست می یابد. بنا بر¬این تلاشهایی که به منظور تقویت توانمندی همچون حمایت اطلاعاتی و حمایت خانواده صورت می گیرد، می¬تواند بر کاهش اضطراب و نگرانی¬های این دوره و عوارض ناشی از آن کمک بسزایی نماید. افزایش دانش و آگاهی مادران باردار در مورد بارداری، زایمان و راهکارهای سازگاری با درد زایمان اهمیت ویژه¬ای داشته و به طور مؤثر منجر به افزایش اطمینان، اعتماد به نفس وخود کار آمدی زنان در طی بارداری، زایمان و بعد از زایمان میگردد.سلامت زنان و تمرکز بر تقلیل عوامل خطر مرتبط با نوع زایمان و عوامل تاثیرگذار بر مرگ و میر مادران یکی از اهداف توسعه پایدار می باشد و جستجو برای یافتن راهکار و رویکرد مناسب برای ترغیب زنان بر انجام زایمان های طبیعی به منظور حفظ و ارتقای سلامت آنان در نظام سلامت اهمیت ویژه ای دارد. از آنجایی که مراقبتهای روتین بارداری در مراکز بهداشتی ودرمانی شامل سنجش قد و وزن، فشار خون و شنیدن صدای قلب جنین، اندازه گیری ارتفاع رحم و سایر مراقبتهای بالینی است و آموزشهای مراکز بهداشتی نیز شامل تغذیه و بهداشت فردی و علایم خطر این دوران می باشد و مشاوره ا ی مبنی بر حمایت روانی مادر و توانمند سازی وی برای تطابق روحی با تغییرات جسمی و روانی دوره بارداری انجام نمی گیرد، بنابر این مشاوره¬ای که بتواند ابعاد مختلف توانمندی زنان باردار را در این مرحله حساس از زندگی پوشش دهد ضروری به نظر می رسد؛ از طرفی با در نظر گرفتن خلاء مطالعاتی در زمینه انجام مطالعات با رویکرد توانمندسازی در زمینه خودکارآمدی و اضطراب زنان باردار در رابطه با زایمان، مطالعه حاضر با هدف بررسی تاثیر مشاوره بر اضطراب بارداری و خودکارآمدی زایمان و طراحی گردید. |
| اهداف اختصاصی | مقایسه میانگین نمره اضطراب بارداری زنان باردار در دو گروه مداخله(دریافت کننده مشاوره)و کنترل،8-4هفته بعد از اتمام مداخله در دو گروه مداخله(دریافت کننده مشاوره) و کنترل، با کنترل اثر نمره پایه -: مقایسه میانگین نمره خودکارآمدی زایمان زنان باردار در دو گروه مداخله( دریافت کننده مشاوره)و کنترل،8-4 هفته بعد از اتمام مداخله و48-24 ساعت بعد از زایمان در دو گروه مداخله(دریافت کننده مشاوره) و کنترل، با کنترل اثر نمره پایه -هدف فرعی شماره 1: میانگین نمره توانمندسازی و ابعاد آن در زنان باردار، 8-4 هفته بعد از اتمام مداخله در دو گروه مداخله(دریافت کننده مشاوره) و کنترل، با کنترل اثر نمره پایه |
| چکیده انگلیسی طرح | |
| کلمات کلیدی | مشاوره تعریف نظری: مشاوره یک رابطه حرفه ای است بین یک مشاور و مراجع که با نیت کمک به مراجع جهت افزایش آگاهی و سازگاری بهتر با محیط زندگی و افزایش مهارتهای بین فردی و حل مشکلات هیجانی انجام میگیرد. هدف مشاوره تغییر افکار، رفتار و احساس مراجع است(23). تعریف عملی:در این مطالعه هدف از مشاوره، تشکیل جلسات مشاوره به صورت گروهی و با هدف جلب مشارکت مادران باردار در جلسات جهت ارتقای سلامتی جسمی ، روحی و روانی آنان از طریق توانمند کردن در ابعاد مختلف می باشد. مشاوره بصورت 4 جلسه گروهی (هر جلسه 120-90 دقیقه) در گروههای 6 تا 10نفره، هفته ای یکباردر طی 4هفته متوالی اجرا خواهد شد. محتوای جلسات مشاوره به شرح ذیل خواهد بود: موضوع جلسه اول: معارفه و آشنایی و تعریف بارداری و دیدگاه مادران نسبت به این مرحله از زندگی خود موضوع جلسۀ دوم: مشاوره گروهی مادران باردار جهت سازگاری با تغییرات جسمی و روحی دوران بارداری، احساسات و هیجانات دوران بارداری واضطراب های احتمالی ومهارت مقابله با عوامل منفی موضوع جلسۀ سوم: مهارت جلب حمایت اطرافیان و مهارت برقراری ارتباط با مادران دارای تجربه زایمانی موفق موضوع جلسۀ چهارم : مهارت خود باوری واستقلال در تصمیم گیری بر انتخاب نوع زایمان با آگاهی کسب شده در جلسات مشاوره توانمندسازی تعریف نظری: توانمندسازی در سیستم سلامت به لحاظ مفهومی به توانایی فرد در حفظ سلامت خویش و امکان تعامل با دیگران گفته می-شود(7). همچنین توانمندسازی دوران بارداری به احساس رضایت و داشتن استقلال در ارتباط با محیط و سایر افراد گفته می¬شود که به موجب آن فرد به انرژی روانی پایدار و حس رضایتمندی از حاملگی دست می¬یابد. توانمندسازی زنان باردار از دیدگاه Kameda دارای پنج بعد است که شامل خودکارآمدی، تصویر از آینده، عزت نفس، حمایت و تایید از طرف دیگران و لذت اضافه شدن یک نفر به خانواده می باشد(9). تعریف عملی: در این مطالعه برای سنجش توانمندی از پرسشنامه توانمندی زنان باردارKameda استفاده خواهد شد .پرسشنامه توانمندی زنان باردار دارای 27 سوال در 5 بعد می باشد که شامل ابعاد خود کار آمدی با 6 سوال،تصویر از آینده 6 سوال،عزت نفس 7 سوال،حمایت و تایید از طرف دیگران 4 سوال و لذت اضافه شدن یک نفر به خانواده با 4 سوال می باشد و بر اساس معیار درجه بندی لیکرت از کاملا مخالف تا کاملا موافق( نمره 1 تا 4) پاسخ داده می¬شود. حد اقل نمره اکتسابی 27 و حد اکثر نمره 108می¬باشد. قضاوت بر اساس میانگین نمره کسب شده می باشد. اضطراب: تعریف نظری: منظور از اضطراب در این مطالعه، اختلال عصبی است که با نگرانی بیش از اندازه مشخص می شود. به طور نمونه رفتارهای وسواسی و یا حملات پانیک مواردی از اختلالات اضطرابی هستند(25). تعریف عملی : دراین مطالعه برای سنجش میزان اضطراب از پرسشنامه اضطراب بارداری (Revised Pregnancy Related Anxiety Questionnaire: PRAQ-R2) استفاده خواهد شد. پرسشنامه اضطراب بارداری برای اولین بار در سال 1989 به وسیله وندنبرگ در 34 گویه و 5 عامل طراحی گردید(26)Huizink و همکاران در سال 2004 فرم کوتاه پرسشنامه اضطراب بارداری را طراحی و بازنگری نمودند. این پرسشنامه (PRAQ-R2) دارای 10گویه در سه عامل سازه¬ای است. عامل اول: اضطراب زایمان شامل 3 گویه، عامل دوم: اضطراب به دنیا آوردن یک بچه با معلویت جسمی یا روانی شامل 4 گویه و عامل سوم: اضطراب تغییرات ظاهری بدن شامل 3 گویه می باشد. نمره هر گویه از نوع پنج دامنه لیکرتی بین یک تا پنج درجه¬بندی شده است. نمره نهایی این پرسش¬نامه از جمع کردن نمره¬های هر عبارت به دست می¬¬آید و نقطه برشی برای آن تعریف نشده است(27). خودکارآمدی زایمان: تعریف نظری: باور بر توانایی سازماندهی موقعیت برای دستیابی به هدف مورد نظر در فرد بوجود آید و این مساله در واقع پیش نیاز مهم برای برای انجام رفتار مناسب در موقعیت استرس زا و مواجهه با مشکل از طریق افزایش اعتماد به نفس در افراد می باشد. خودکارآمدی زایمان نیز بر مبنای همین تعریف بوده و به روش اکتسابی و از طریق تقویت اعتماد به نفس و تحت تاثیر تجربه همتایان، حمایت های اجتماعی و بیان احساسات مبتنی بر ترس و اضطراب و هیجانات قرار دارد(10, 11, 24). تعریف عملی: در این مطالعه برای سنجش خودکارآمدی زایمان در زنان باردار از پرسشنامه خودکارآمدی زایمان (Child Birth Self Efficacy, CBSE) در سه مرحله قبل مداخله و 4 تا 8 هفته بعد از مداخله و سپس 24 تا 48 ساعت بعد از زایمان استفاده خواهد شد. پرسشنامه خودکارآمدی زایمان دارای 62سوال در 4مرحله می باشد و از دو قسمت فاز فعال و مرحله دوم زایمان تشکیل شده است که هر قسمت دارای دو بخش می باشد. بخش اول شامل 15 سوال است که انتظار پیامد مربوط به فاز زایمان را می سنجد و بخش دوم نیز شامل 15 سوال است که انتظار خودکار آمدی مربوط به این فاز را می¬سنجد. قسمت دوم مربوط به مرحله دوم زایمان است که خود شامل بخش اول انتظار پیامداز سوال 46-31می باشد و بخش دوم خودکار آمدی مربوط به فاز دوم زایمان را در نظر می گیرد و شامل سوال 62-47می باشد. پاسخ به سوالات در طیف 10 دامنه ای می باشد (نمره هر سوال از 1 تا 10 می باشد). با جمع نمرات انتظار پیامد در هر مرحله و جمع نمرات خود کارآمدی در هر مرحله که از 62 تا 620 متغیر می باشد، نمره کل خود کارامدی به دست می آید(24). که افراد با نمره خود کار آمدی کمتر از 62 وارد مطالعه خواهند شد. |
| ذینفعان نتایج طرح | زنان، خانواده¬های آنها و سیستم بهداشتی درمانی کشور، ماماها، دولت و جامعه ذینفعان این طرح هستند. با توجه به این که اضطراب و ترس از زایمان مانع تمایل زنان به انجام زایمان واژینال می¬شود و در نتیجه باعث افزایش میزان زایمان سزارین غیرضروری می¬شود و افزایش میزان سزارین غیرضروری از معضلات سیستم بهداشتی کشور است و با توجه به عوارض زایمان سزارین و بار مالی زیادی که به خانواده¬ها و بر سیستم بهداشتی درمانی کشور تحمیل می¬کند و از آنجایی که اضطراب و ترس از زایمان از موانع فرزندآوری است و با سیاست¬های کلی نظام تداخل دارد کمک به زنان باردار در کنترل و مدیریت ترس و اضطراب از زایمان و ارتقا خود کار آمدی و اعتماد به نفس می¬تواند باعث کاهش میزان سزارین و عوارض آن، افزایش زایمان واژینال طبیعی و افزایش فرزندآوری شود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عصمت مهرابی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رقیه نوری زاده | مشاور |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| معصومه عادلی گرگری | دانشجوی مالک پایان نامه |
| خلیل اسماعیل پور | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر مشاوره با رویکرد توانمند سازی اضطراب بارداری زنان باردار را کاهش داد و خودکارآمدی آنها در امر زایمان را بالابرد.متن خبر توانمندی دوران بارداری به عنوان احساس رضایت، افزایش استقلال، بهبود تعامل بین دیگران و محیط و افزایش خودبخودی انرژی روانی برای دستیابی به بارداری و زایمانی موفق تعریف میشود. با توجه به اهمیت سلامت روانی زنان باردار وتوانمندی جسمی و روانی در این دوران و تاثیر بسزای آن در خوشایندسازی زایمان، مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر مشاوره با رویکردتوانمند سازی بر اضطراب بارداری وخودکارآمدی زایمان بر روی 70 زن باردار سالم 32-28 هفته با بارداری اول مراجعه کننده به مراکز سلامت شهر تبریز انجام شد.
با توجه به نتایج به دست آمده و تاثیر مثبت تکنیک با رویکرد توانمند سازی بر اضطراب بارداری و خودکار آمدی زایمان در زنان باردار و با توجه به اینکه این روش هزینه ای برای مراکز درمانی ندارد و جهت ترغیب به انجام زایمان طبیعی و ایجاد تجربه ی خوشایند زایمان می تواند قدم مهمی در راستای دستیابی به هدف مهم توسعه و کاهش مرگ و میر مادران بردارد.همچنین کارکنان مراکز بهداشتی می توانند با آموزش ضمن خدمت این تکنیک و پیاده کردن آن در کنار مراقبتهای روتین دوران بارداری در جهت توانمند سازی مادران نقش مهمی داشته باشند. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
