بررسی وضعیت سواد سلامت والدین و سلامت عمومی نوجوانان دانش آموز خانوار های تحت پوشش مراکز سلامت شهر بیجار

مجریان: بهجت شکروش آلقو

خلاصه روش اجرا: پژوهش توصیفی –تحلیلی حاضر جهت تعیین سواد سلامت والدین و وضعیت سلامت نوجوانان خانوارهای تحت پوشش مراکز سلامت شهر بیجار در سال 96 طراحی و اجرا خواهد شد. جمعیت هدف پژوهش، والدین و نوجوانان دانش¬آموز مقطع متوسطه اول خانوارهای تحت پوشش مراکز سلامت شهر بیجار می باشد. بر پایه آخرین گزارشات جمعیت شهر بیجار برابر با 47.926 نفر می‌باشد. در حال حاضر 85 خانه بهداشت و 17 مرکز سلامت فعالیت دارد. در شهرستان بیجار 212 مدرسه با 640 کلاس درس و تعداد 12 هزار و 65 نفر دانش¬آموز در مقاطع مختلف در حال تحصیل می باشند. تعداد دانش آموزان متوسطه اول ساکن درشهر2055 و در مقطع متوسطه دوم 1831 نفر می باشند براساس فرمول برآورد حجم نمونه کوکران با در نظر گرفتن نسبت P=0.5 و اطمینان 95 درصد و خطای نسبی 1 درصد تعداد 648 نمونه (والد) و 648 نوجوان دانش آموز محاسبه شد. جمعیت نمونه براساس معیارهای ورود به مطالعه ( والدین دارای فرزند دانش آموز مقطع متوسطه اول، ساکن شهر بیجار، تحت پوشش مراکز سلامت، داشتن رضایت آگاهانه شرکت در مطالعه، کسب اجازه والد جهت مشارکت فرزند در مطالعه) و معیار های خروج از مطالعه(وجود هر مشکل جسمی، روانی و یا شناختی تشخیص داده شده که مانع پاسخ گویی به سوالات پرسشنامه، عدم تکمیل پرسشنامه و مهاجرت)از بین خانوارهای تحت پوشش مراکز سلامت بصورت نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب خواهد شد. جهت حصول به جمعیت هدف پس از تصویب پروپوزال و صدور مجوز اجرا و معرفی رسمی به معاونت بهداشتی شهر بیجار میسر خواهد شد. پس از جلب مشارکت و هماهنگی با مسئولین بهداشت، جمعیت نمونه از طریق نمونه گیری چند مرحله ای انتخاب خواهد شد. ابتدا مراکز سلامت به عنوان طبقه انتخاب و با توجه به جمعیت تحت پوشش هر مرکز تعداد نمونه مورد نیازهر مرکز تعیین می شود، سپس در هر مرکز تعداد 5 بلوک به عنوان خوشه انتخاب و در داخل خوشه ها نمونه گیری انجام خواهد شد. نحوه نمونه گیری در خوشه ها بدین صورت است که با مراجعه به درب منازل هر خانواری که دارای دانش آموز مقطع متوسطه اول باشد به عنوان نمونه انتخاب خواهد شد. در روز جمع آوری داده ها پس از بیان اهداف پژوهش و علت انتخاب آنان جهت مشارکت در پژوهش در صورت موافقت و تکمیل فرم رضایت نامه، از آنان خواسته می شود تا به سوالات پرسشنامه پاسخ دهند. پرسشنامه در سه بخش طراحی خواهد شد. در بخش اول، پرسشنامه جمعیتی (پرسشنامه جمعیتی والد شامل سن، جنسیت، سواد، شغل، وضعیت اقتصادی- اجتماعی خانوار، بعد خانوار، تعداد فرزند و پرسشنامه جمعیتی نوجوان شامل جنسیت، سن، مقطع، پایه تحصیلی). بخش دوم یا بخش اصلی شامل پرسشنامه سواد سلامت والد و پرسشنامه سنجش وضعیت سلامت عمومی نوجوانان دانش آموز می باشد. سنجش سواد سلامت والدین با استفاده از پرسشنامه معتبر سواد سلامت منتظری و همکاران (1393) مشتمل بر 33 سؤال در 5 سطح: دسترسی (6 گویه)، مهارت خواندن (4 گویه)، فهم (7 گویه) ارزیابی (4 گویه) و تصمیم¬گیری و کاربرد اطلاعات سلامت (12 گویه) با مقیاس 5 گزینه ای لیکرت )همیشه=4، بیشتر اوقات=3 گاهی اوقات=2، بندرت= 1و به هیچ وجه= 0) می¬باشد. حداقل امتیاز نشانه سواد سلامت ضعیف و امتیاز بالا نشانه سواد سلامت خوب یا بالا می باشد. سنجش سلامت عمومی کودکان و نوجوانان دانش آموز با استفاده از پرسشنامه امامی و همکاران (2007) خواهد بود. پرسشنامه دارای 20 سؤال در 4 سطح علائم جسمانی، علائم اضطرابی، کارکرد اجتماعی وعلائم افسردگی براساس مقیاس 4 گزینه ای لیکرت (اصلاً=0، در حد معمول=1، بیش از حد معمول=2 و خیلی بیشتر از حد معمول=4) امتیاز دهی خواهد شد. دامنه ممکن امتیازات 0 تا 80 خواهد بود، امتیاز 0 تا 20 نشان دهنده سلامت بسیار مطلوب، امتیاز 21 تا 41 و 42 تا 62 نشان دهنده وضعیت سلامت در بسیاری از حوزه ها در معرض آسیب قرار دارد و امتیاز 63 تا 80 نشان دهنده وضعیت سلامت وخیم می باشد. تکمیل پرسشنامه والد همراه با مصاحبه و تکمیل پرسشنامه نوجوانان دانش آموز بصورت خود- ایفا خواهد بود. متد های آماری: پس از بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها با استفاده از آزمون کلموگروف اسمیرنف، توصیف داده های کمی از میانگین و انحراف معیار و برای توصیف متغیر های کیفی از تعداد و درصد استفاده خواهد شد. برای بررسی ارتباط سواد سلامت والدین و وضعیت سلامت دانش آموزان در حالت های مختلف کمی و رتبه بندی شده از مدلسازی رگرسیونی تک متغیره و چندمتغیره استفاده خواهد شد. در تحلیل چند متغیره، تعیین رابطه باکنترل اثر متغیرهای مخدوشگر انجام خواهد شد. تجزیه و تحلیل یافته¬ها در سطح خطای 5% به کمک نرم¬افزار spss نسخه 25 استفاده خواهد شد اهداف کاربردی پژوهش: پژوهش حاضر جهت تعیین وضعیت سواد سلامت والدین و به تبع آن تعیین نیاز های آموزشی والدین طراحی و اجرا می گردد، نتایج حاصل از این مطالعه میتواند در طراحی مداخلات لازم جهت ارتقاء وضعیت سواد سلامت بزرگسالان استفاده گردد.