بررسی و تحلیل ارگونومیکی سطح مشترک ویلچرهای دستی با کاربران
Ergonomics evaluation and analysis of manual wheelchairs-users interface
مجریان: ایمان دیانت
خلاصه روش اجرا: این مطالعه از نوع توصیفی – تحلیلی و به روش مقطعی بوده و در شهرهای تبریز و اردبیل انجام خواهد شد. جمعیت مورد مطالعه، کاربران ویلچرهای دستی خواهند بود. بعد از تعیین حجم نمونه، دادههای مطالعه جمع آوری خواهند شد. در پژوهش حاضر ابتدا مشخصات فردی، شغلی و فاکتورهای مرتبط با معلولیت و مرتبط با ویلچر (از قبیل سن، وضعیت تاهل، تحصیلات، نوع معلولیت، سابقه استفاده از ویلچر دستی، ساخت ویلچر، میزان استفاده روزانه از ویلچر و سطح استقلال عملکردی)در خصوص شرکت کنندگان در مطالعه با استفاده از یک فرم محقق ساخته به دست خواهد آمد. سپس سطح مشترک ویلچرهای دستی از نظر ناراحتی، قابلیت استفاده، عدم تناسب آنتروپومتریکی و عوارض اسکلتی-عضلانی در کاربران آنها مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت؛ و رابطه متغیرهای ناراحتی، قابلیت استفاده و عوارض اسکلتی-عضلانی با عدم تناسب آنتروپومتریکی بررسی خواهد شد. ابزارهای اندازهگیری متغیرهای پژوهش شامل، ابزار WcS-DAT برای ارزیابی ناراحتی صندلی، پرسشنامه SUS برای سنجش قابلیت استفاده ویلچرهای دستی، و پرسشنامه نوردیک برای سنجش عوارض اسکلتی-عضلانی خواهد بود. همچنین از متر نواری، کولیس و کالیپر برای اندازهگیری ابعاد آنتروپومتریکی افراد و ویلچرهای دستی استفاده خواهد شد. در نهایت برای تجزیه و تحلیل دادهها از نرم افزار SPSS نسخه 23 استفاده خواهد شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا در دانشکده/مرکز |
| کد طرح | 60082 |
| عنوان فارسی طرح | بررسی و تحلیل ارگونومیکی سطح مشترک ویلچرهای دستی با کاربران |
| عنوان لاتین طرح | Ergonomics evaluation and analysis of manual wheelchairs-users interface |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | بهبود کیفیت مراقبت های سلامت (با اخذ تائید برای موضوع ارائه شده از معاونت های درمان و بهداشت، حسب موضوع) |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 12 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | نوآوری و ضرورت اجرای طرح: نوآوری: نبود مطالعه ای در خصوص شاخصهای ارگونومیکی سطح مشترک ویلچرهای دستی با کاربران آنها، نظیر عدم تناسب آنتروپومتریکی، قابلیت استفاده، ناراحتی و همچنین عوارض اسکلتی عضلانی در کاربران باعث مجهول ماندن چگونگی کیفیت ویلچرهای دستی و مشکلات طراحی سطح مشترک آنها در کاربران ایرانی شده است. علاوه بر این، بررسی رابطه بین عدم تناسب آنتروپومتریکی ویلچرهای دستی با ناراحتی و قابلیت استفاده آنها و همچنین عوارض اسکلتی-عضلانی در کاربران میتواند مهمترین مشکلات طراحی سطح مشترک ویلچرها را بخوبی شناسایی و اولویتبندی کند، که تاکنون مورد غفلت پژوهشگران این حوزه قرار گرفته است. در نتیجه، هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل ارگونومیکی سطح مشترک ویلچرهای دستی با کاربران از نظر ناراحتی، قابلیت استفاده، عدم تناسب آنتروپومتریکی و بروز عوارض اسکلتی-عضلانی در بین کاربران آنها خواهد بود. همچنین با توجه به رویکرد کاربر-محوری رشته ارگونومی؛ در این مطالعه سعی شده است با استفاده از ابزارهای مختلف، کاربران ویلچرهای دستی مشارکت بیشتری در خروجی مطالعه داشته باشند. ضرورت های اجرای طرح: - با توجه به وجود مشکلات و عوارض ثانویه شایع ناشی از استفاده از ویلچرهای دستی، تاکنون در کشور ایران مطالعه ای در خصوص ارزیابی ارگونومیکی سطح مشترک ویلچرهای دستی با کاربران انجام نشده است تا بدین وسیله مشکلات طراحی آنها شناسایی گردد. - نتیجه پژوهش حاضر مشکلات ارگونومیکی سطح مشترک بین ویلچرهای دستی وکاربران آنها را در شهر تبریز شناسایی خواهد کرد. - مهمترین ابعاد ویلچرهای دستی که نیازمند بهینه سازی هستند، شناسایی خواهند شد. - کاربرد نتیجه پژوهش حاضر در طراحی ویلچرهای دستی می¬تواند سطح سلامت فردی و اجتماعی و کیفیت زندگی کاربران را ارتقا دهد. بنابر موارد ذکر شده در بالا، این مطالعه مطابق با اولویت پژوهشی شماره 1 دانشگاه علوم پزشکی تبریز، با عنوان (بهبود کیفیت مراقبت های سلامت) می باشد. |
| اهداف اختصاصی | میزان قابلیت استفاده ویلچرهای دستی مورد استفاده کاربران تعیین خواهد شد. -میزان ناراحتی ویلچرهای دستی مورد استفاده کاربران تعیین خواهد شد. -عوارض اسکلتی-عضلانی در کاربران ویلچرهای دستی تعیین خواهد شد. -تعیین عدم تناسب آنتروپومتریکی بین کاربران و ویلچرهای دستی. -بررسی رابطه بین عدم تناسب آنتروپومتریکی با ناراحتی، قابلیت استفاده و عوارض اسکلتی-عضلانی. |
| چکیده انگلیسی طرح | This study is descriptive-analytical and cross-sectional and will be conducted in the cities of Tabriz and Ardabil. The study population will be manual wheelchair users. After determining the sample size, the study data will be collected. In the present study, first, personal, occupational, and disability-related and wheelchair-related factors (such as age, marital status, education, type of disability, history of manual wheelchair use, wheelchair make, daily wheelchair use, and level of functional independence) will be obtained for the study participants using a researcher-made form. Then, the common level of manual wheelchairs will be evaluated in terms of discomfort, usability, anthropometric disproportion, and musculoskeletal complications in their users; and the relationship between the variables of discomfort, usability, and musculoskeletal complications with anthropometric disproportion will be examined. The instruments used to measure the variables of the study will include the WcS-DAT instrument to assess chair discomfort, the SUS questionnaire to assess the usability of manual wheelchairs, and the Nordic questionnaire to assess musculoskeletal complications. Also, tape measure, calipers, and calipers will be used to measure the anthropometric dimensions of individuals and manual wheelchairs. Finally, SPSS version 23 software will be used to analyze the data. ارسال بازخورد پانلهای کناری سابقه ذخیرهشدهها |
| کلمات کلیدی | ویلچر (wheelchair): ویلچر، صندلی چرخ داری است که به افراد دارای معلولیتهای حرکتی کمک میکند تا به اطراف حرکت کنند (4). ارگونومی (Ergonomics): ارگونومی (مهندسی فاکتورهای انسانی) یک رشته علمی است که در پی فهم تعاملهای میان انسان و سایر اجزای سیستم میباشد و تلاش میکند با به کارگیری تکنولوژی سطح مشترک انسان-سیستم به منظور افزایش عملکرد، ایمنی، سلامت، راحتی، اثربخشی و کیفیت زندگی، بر اساس رویکرد انسان-محور به طراحی بپردازد (33). قابلیت استفاده (Usability): تعریف علمی: قابیلت استفاده اندازهای است که یک محصول میتواند توسط کاربران خاص، به منظور دستیابی به اهداف روشن، همراه با کارایی، اثربخشی و رضایتمندی در زمینه مشخصی استفاده شود (38). تعریف عملی: مقیاس قابلیت استفاده سیستم (SUS) یکی از روشهای ارزیابی قابلیت استفاده انواع سیستمها و محصولات است که متشکل از پرسشنامه ای 10 سؤالی با مقیاس لیکرت میباشد (52). ناراحتی (Discomfort): تعریف علمی: احساس ناراحتی با درد، خستگی، سختی و بی حسی در ارتباط است و ثابت شده است که این احساس به وسیله محدودیتهای فیزیکی و فاکتورهای میانجی مثل زاوایای مفصلی، فشار بافت و انسداد گردش خون ایجاد میشود(29،30). تعریف عملی: میزان درد و احساس ناخوشایند جسمی مرتبط با استفاده بلند مدت از ویلچر در کاربران آن است که با استفاده از ابزار ارزیابی ناراحتی ویلچر دستی (WcS-DAT) سنجیده می شود (25). آنتروپومتری (Anthropometry): تعریف علمی: آنتروپومتری، اندازه گیری ویژگیهای فیزیکی و تواناییهای افراد است که اطلاعات ضروری را برای طراحی مناسب محیطهای شغلی و غیر شغلی، طراحی محصولات، لباس، ابزار و تجهیزات فراهم می کند (41). تعریف عملی: در مطالعه حاضر ابعاد آنتروپومتریکی کاربران ویلچرهای دستی با استفاده از متر نواری، کولیس و کالیپر اندازه گیری خواهند شد (49). عوارض اسکلتی-عضلانی (musculoskeletal symptoms): تعریف علمی: عوارض اسکلتی-عضلانی عبارت از آسیبها و ناکارآمدیهایی است که بر عضلات، استخوانها، اعصاب، تاندون ها، لیگامانها، مفاصل، غضروفها و دیسکها تاثیر می گذارد. این آسیبها میتوانند شامل رگ به رگ شدن، تنش، پارگی، سختی، درد، فتق، آسیبهای بافت های متصل کننده باشند (23). تعریف عملی: هر گونه احساس کرختی، درد، ناراحتی و بیحسی در افراد است که حداقل در 12 ماه گذشته در 9 ناحیه از بدن آنها شامل (گردن، شانهها، پشت، آرنجها، کمر، دستها/مچ دستها، باسن/نشیمنگاه، رانها/زانوها و ساق/قوزک پاها) تجربه شده است و با استفاده از پرسشنامه نوردیک (NMQ) در یک مقیاس لیکرت 6 درجه ای از 0 تا 5 سنجیده می شود (53). سطح مشترک (interface): تعریف علمی: وضعیت، راه و یا جایی که دو سیستم یا شیء به هم می¬رسند و بر همدیگر تاثیر می¬گذارند (65). تعریف عملی: در مطالعه حاضر کلیه سطوح ویلچرهای دستی که با کاربران در تماس و تعامل می¬باشند با استفاده از ابزارهایی چون ابعاد آنتروپومتریکی، شدت ناراحتی و عوارض اسکلتی-عضلانی در هر کدام از سطوح، مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت. |
| ذینفعان نتایج طرح | جامعه کاربران ویلچرهای دستی طراحان و تولید کنندگان ویلچرهای دستی پژوهشگران حوزه ارگونومی و توانبخشی |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| ایمان دیانت | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| وحید محبی | دانشجوی مالک پایان نامه |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر تعامل بین ویلچرهای دستی و کاربران آنها از نظر ارگونومیکی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت.متن خبر افراد دچار معلولیت های حرکتی روزانه مدت زمان زیادی را در تعامل با ویلچرهای دستی سپری می کنند. ویلچرهای دستی با طراحی نامناسب می تواند اثرات منفی بر سلامتی و عملکرد کاربران داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی و تحلیل ارگونومیکی ویلچرهای دستی در بین کاربران این وسیله کمکی در شهرهای تبریز و اردبیل انجام گرفت. بیش از 50 درصد از کاربران قابلیت استفاده وسیله خود را ضعیف ارزیابی نمودند و همه افراد مورد مطالعه در یک سال اخیر حداقل یک مشکل اسکلتی-عضلانی را تجربه کرده بودند. همچنین مشخص شد که ابعاد ویلچرهای دستی با ابعاد بدنی کاربران تناسب ندارند. بنابراین پیشنهاد می گردد که موضوع تناسب ابعاد ویلچر های دستی با ابعاد بدنی کاربران در طراحی این وسایل مد نظر قرار گیرند. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر متن خبر |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
