فراوانی رفتارهای پر خطر در بین دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکیتبریز در سال 1396 و 1397
Frequency of high-risk behaviors among medical students of Tabriz University of Medical Sciences in 2017,2018
مجریان: فریبا حیدری
خلاصه روش اجرا: جمعیت تحت مطالعه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سال96 و 97 خواهد بود. برای تعیین حجم نمونه با توجه به اینکه مطالعات قبلی شیوع مصرف سیگار در دانشجویان دانشگاه های ایران را به طور کلی (هدف اصلی مطالعه) را 19.4 درصد گزارش کرده اند (9) بنابراین با در نظر گرفتن فرمول زیر و با درنظر گرفتن اطمینان 95% و خطای محاسبه 5 درصد تعداد حجم نمونه مورد نیاز 250 نفر بدست آمد که در این مطالعه دوبرابر حجم نمونه محاسبه شده یعنی 500 نفر ووارد خواهند شد. n= (z^2 p (1-p))/d^2 پرسشنامه ای که توسط پژوهشگر طراحی شده است برای بررسی روایی صوری و محتوایی به 3 نفر از متخصصین این حیطه ارائه خواهد شد و پس از بازبینی و اصلاح موارد مورد نیاز، به هرکدام از دانشجویان که در کلاس حضور داشتتند داده خواهد شد و پس از توضیح مختصر در مورد اهداف مطالعه، از آنها خواسته می شود که به سوالات به دقت پاسخ دهند. سپس پرسشنامه ها جمع آوری شدند. توضیح داده می شود که هیچ گونه اجباری در پر کردن پرسشنامه وجود نداشته و اختیاری است و همچنین اینکه اطلاعات کاملا محرمانه خواهد بود. پرسشنامه ای که توسط پژوهشگر طراحی شده است و از 2 بخش تشکیل شده است. قسمت اول مربوط به مشخصات فردی اجتماعی می باشد (سن، جنس، محل سکونت، تاهل). قسمت دوم در مورد هرکدام از رفتارهای پرخطر پرسیده می شود. برای بررسی روایی صوری و محتوایی به 3 نفر از متخصصین این حیطه ارائه خواهد شد و بازبینی و اصلاح موارد مورد نیاز انجام خواهد شد. برای تعیین پایایی پرسشنامه، از 30 نفر اول مطالعه پرسشنامه در زمان اول و یک ماه بعد تکمیل خواهد شد و خواسته خواهد شد که همان کد را در پرسشنامه بنویسند. سپس برای تعیین پایایی از آزمون آلفا کرون باخ استفاده خواهد شد. پرسشنامه به هرکدام از دانشجویان که در کلاس حضور داشتتند داده خواهد شد و پس از توضیح مختصر در مورد اهداف مطالعه، از آنها خواسته می شود که به سوالات به دقت پاسخ دهند. سپس پرسشنامه ها جمع آوری شدند. توضیح داده می شود که هیچ گونه اجباری در پر کردن پرسشنامه وجود نداشته و اختیاری است و همچنین اینکه اطلاعات کاملا محرمانه خواهد بود.در هر مرحله ای از مطالعه ، داوطلبان می توانند از مطالعه خارج شوند. جدول متغیرها: توضیحات روش بررسی نقش نوع نام متغیر پرسشنامه وابسته کیفی رتبه ای مصرف سیگار پرسشنامه وابسته کیفی رتبه ای الکل پرسشنامه وابسته کیفی رتبه ای مواد غیرقانونی پرسشنامه وابسته کیفی دو حالتی رفتارهای پرخطر جنسی پرسشنامه مخدوشگر کمی نسبی سن پرسشنامه مخدوشگر کیفی دو حالتی جنسیت پرسشنامه مخدوشگر کیفی اسمی وضعیت تاهل پرسشنامه مستقل کیفی رتبه ای رتبه تولد پرسشنامه مستقل کمی فاصله ای سنوات تحصیل دانشگاهی پرسشنامه مستقل کیفی دو حالتی مصرف سیگار در والدین پرسشنامه مستقل کیفی دو حالتی مصرف الکل در والدین پرسشنامه مستقل کیفی دو حالتی مصرف مواد در والدین پرسشنامه مستقل کیفی محل سکونت معیارهای ورود: دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی تبریز داشتن رضایت به شرکت در مطالعه معیارهای خروج: عدم رضایت به شرکت در مطالعه
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 58961 |
| عنوان فارسی طرح | فراوانی رفتارهای پر خطر در بین دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکیتبریز در سال 1396 و 1397 |
| عنوان لاتین طرح | Frequency of high-risk behaviors among medical students of Tabriz University of Medical Sciences in 2017,2018 |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | رفتارهای پرخطر |
| نوع مطالعه | بررسی مقطعی ( Cross Sectional) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | دکتری عمومی |
| مدت اجرا - ماه | 18 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | بازه ی زمانی 25-15 سالگی یکی از حساسترین دوره ها در پرورش و بلوغ فکری و معنوی انسان است.از این رو پرداختن به عواملی که باعث اخلال در روند تکاملی انسان چه از نظر جسمی و چه از نظر روحی و معنوی است ازمهم ترین موضوعات مورد بررسی در تمام جوامع به حساب می اید. این موضوع به خصوص در ایران که پرچم دار عنوان اسلام ناب محمدی است جلوه ی بیشتری پیدا می کند. با توجه به تفاوت هنجار ها در ایران با کشور های غربی نمی توان از امار انها برای سیاست گذاری و برنامه ریزی برای از بین بردن مشکلات این دوره ی حساس استفاده کرد. در ایران مطالعات متعددی راجع به مشکلات جوانان صورت گرفته و این مطالعات سرمشقی برای ما در بررسی این موضوع بوده است. مشکلات از تفکرات و رفتار های نادرست و خلاف هنجار ما شکل گرفته و پرورش می یابند.رفتار های پر خطری که ما در پی بررسی انها هستیم به ترتیب زیر می باشد: 1)مسائل بهداشت باروری و جنسی 2)سیگار کشیدن 3)سو استفاده از مواد افیونی و یا صنعتی موجود 1)مسائل بهداشت باروری و جنسی افراد جوان بخش قابل توجهی ازجمعیت ایران را تشکیل می دهند. در سرشماری ملی اخیر (1395)، 25 درصد از جمعیت ایران را افراد 29-15 ساله تشکیل می دهند (1). در ایران، نرخ فعالیت جنسی غیرقانونیدر میان نوجوانان کمتر از نرخ در میان جوانان اروپایی و آمریکایی است و این نیز به دلیل ممنوعیت فرهنگی، مذهبی و حقوقی قوی در برابر روابط جنسی قبل از ازدواج می باشد. با این حال، تغییرات در جامعه معاصر ایران نشان می دهد تغییرات مهمی در رفتارهای اجتماعی سنتی در حال وقوع می باشد.بر اساس تجربه از کشورهای دیگر، این تغییرات به احتمال زیاد باعث افزایش نرخ روابط خارج از ازدواج خوهد بود. در حالی که آموزش مذهبی و فرهنگی هنجارها در جمهوری اسلامی ایران تاکید برپرهیز از فعالیت جنسی تا زمانی ازدواج دائم دارد [2]، در واقع فعالیت های جنسی قبل و در خارج از ازدواج در حال رواج می باشد. در یک مطالعه در میان نوجوانان مرد در تهران، ایران در مجموع 28 درصد از نمونه گزارش شده فعالیت جنسی را تجربه نمود ه اند[3]. در برخی جوامع ، به خاطرهنجارهای جنسی و اخلاقی خاصی که وجود دارند. به نظر می رسد که پدر و مادر و یا افراد و رسانه ها، نمی توانند مطرح کننده ی مسائل جنسی در میان نوجوانان باشند. دلیل این مهم فقط مسائل دینی نیست بلکه عوامل اجتماعی و فرهنگی بسیاری دخیل می باشند[3]. بیماری های مقاربتی (STD ها) و بارداری ناخواسته افزایش یافته است و تبدیل به یکی ازمهم ترین مسائل بهداشتی برای همه ی گروه های سنی در سراسر جهان شده است.دانشجویان دانشگاه در بسیاری از کشورها برای سلامت جنسی مورد هدف قرار گرفته اند. همه جوامع درجهان بواسطه ی عوارض تهدیدکننده ومرگ و میر به دلیل گسترش سندرم نقص ایمنی (AIDS) به دنبال راه های پیشگیری می باشند.وزارت بهداشت، درمان و اموزش پزشکی ثبت بیش از14000موارد مثبت HIV در سال 2003؛که 60٪ ازاین موارد ناشی از مواد مخدر تزریقی آلوده و 25٪ ناشی از روابط جنسی هستند [6]. بهداشت باروری درجوانان در جمهوری اسلامی ایران یکی از مهمترین مسائل است و تحقیق در مورد جنبه های مختف ان در جریان میباشد 2)سیگار کشیدن دوره دانشجویی زمانی است که بسیاری از ویژگی های رفتاری در حال ایجاد و تاسیس است ؛ [7] دانش آموزان سیگار کشیدن را شروع و این مشکل فرهنگی و اجتماعی (به عنوان مثال، فشار همسالان) سلامت را تهدید می کند. [7-9]تعیین شیوع مصرف سیگار در این گروه برای برنامه ریزی و انتخاب استراتژی های مداخله مناسب ضروری است . سیگار کشیدن به عنوان یک عامل خطر مهم در مورد بار جهانی بیماری های خاص و بیماری های غیر مسری مزمن مانند بیماری های قلبی عروقی و تنفسی، سرطان وسکته مغزی و شایع ترین علت قابل پیشگیری مرگ و میر در جهان است[10-13]. با توجه به برآورد سازمان بهداشت جهانی (WHO)، مرگ و میرحاصل از سیگار کشیدن،بین سال های 2002 و 2030 در کشورهای توسعه یافته 9 درصد کاهش و در کشورهای در حال توسعه دو برابر خواهد شد[13]. به طور مشابه ،برآورد دیگری از WHO در 1990s، نشان داد که 3 میلیون نفر سالانه از سیگار کشیدن می میرد؛ 2 میلیون درکشورهای توسعه یافته و 1 میلیون نفر در کشورهای در حال توسعه خواهد بود.بر اساس این گزارش، یک نفر در اثر سیگار کشیدن در هر 10 ثانیه می میرد و این به یک مورد مرگ در هر 3 ثانیه در 30-40 سال اینده است افزایش خواهد یافت . مسوول سومصرف مواد دفتر آموزش و ارتقای سلامت وزارت بهداشت گزارش کرده است که در سال 1395 هر 10 دقیقه یک نفر در ایران بر اثر مصرف سیگار فوت می کند.[14] 3)سو استفاده از مواد افیونی و یا صنعتی موجود سوء مصرف مواد در نوجوانان اغلب غم انگیز وعواقب ان، از جمله اعتیاد، یکی از راه های پیشگیری از مشکلات عمده بهداشت عمومی است. زیرا هنوز به طور کامل توسعه در بخش هایی از مغز نوجوانان که مسئول قضاوت، تصمیم گیری، احساسات و کنترل تکانه به وجود نیامده و آنها به احتمال زیاد بیشتر از بزرگسالان در خطراشنایی با مواد اعتیاد آورو درگیر شدن در رفتارهای خطرناک دارند.در مجموع، یک مقدار محدود از اطلاعات موجود از سوء مصرف مواد نوجوانان درایران وجود دارد. سوء استفاده از متیل فنیدات (MPH) یا ریتالین در افراد جوان بسیار رایج است. سوء استفاده در میان دانشجویان شایع تر است. متیل فنیدیت اغلب در درمان اختلال توجه و بیش فعالی مورد استفاده قرار میگیرد یک محرک سمپاتیک و روانی بوده و اثراتش را با بلوک کردن بازجذب catecholamines انجام می دهد.باعث افزایش انرژی و سطح توجه و افزایش کارایی و کاهش خواب می شود.بهبود در توجه MPH ناشی از اثرات آن در افزایش در ترشح دوپامین در CNS است[15]. در یک مطالعه اخیر از ایران، نشان داده شده است که سوء استفاده از این ماده در میان دانشجویان شایع می باشد[16].متیل فنیدیت یکی از موادی است که توانایی بالقوه برای سو استفاده دارد و از گستره امنی در مقدار استفاده بر خوردار است[17, 18].گزارش داد که نرخ استفاده از این محرک به صورت تجویزشده بین 5٪ و 35٪ در میان دانشجویان بوده است[19].در طول سال تحصیلی، مقاطع استرس زا از جمله امتحانات نهایی می تواند منجر به افزایش استفاده از این ماده بینجامد[19]. پزشکان معتقدند که اثرات این ماده با گذشت زمان کاهش و نیاز به افزایش دوز مصرف بالا می رود و موجب وابستگی روانی می شود[20]. هر یک از این موضوعات به طور انحصاری توسط پژوهشگران ما بررسی شده ولی این موضوعات با هم و در یک جمعیت مورد بررسی قرار نگرفته است. با توجه به مولد بودن و تولید کننده بودن جمعیت مورد بررسی ما کنترل مشکلات این جمعیت باید در راس امور و سیاست گذاری ما باشد.همچنین با توجه به خطرات بسیار فراوان برخی از این مشکلات (نظیر سیگار کشیدن) و فاکتور خطر بودن این موارد برای بسیاری از بدخیمی های شایع بر آن شدیم تا مطالعه جامع و کاملتری بر این موضوع داشته باشیم. ما در این مطالعه چندین نوآوری خواهیم داشت اول اینکه به متغیرهای زیادی از جمله اعتیاد مصرف مشروبات الکلی و سایر موارد بطور یکجا بپردازیم نه بصورت مجزا و بنابراین می توان فراوانی جمعی رفتارهای پزخطر را بدیت آورد و همچنین ارتباط و همبستگی آنها را تعیین کرد. دوم اینکه جستجوی مقالات نشان می دهد که مطالعه ای در سالهای اخیر برای بررسی این عوامل خطر در شمال غرب کشور انجام نشده است و این مطالعه برای تعیین وسعت مشکل اهمیت فراوانی دارد. |
| اهداف اختصاصی | تعیین فراوانی سوءمصرف و مقدار مصرف سیگار در بین دانشجویان پزشکی -تعیین فراوانی سوءمصرف و مقدار مصرف الکل در بین دانشجویان پزشکی -تعیین فراوانی سوء مصرف موارد غیرقانونی مختلف و مقدار مصرف آنها در بین دانشجویان پزشکی -تعیین فراوانی رفتارهای پرخطر جنسی در در بین دانشجویان پزشکی -تعیین ارتباط سوء مصرف سیگار و الکل با داشتن رفتارهای پرخطر جنسی -تعیین ارتباط متغیر های فردی- اجتماعی (سن، جنس، محل سکونت، تاهل) با هرکدام از رفتارهای پرخطر |
| چکیده انگلیسی طرح | The population studied by students of Tab@@ riz University of Medical Sciences will be 96 and 97. to determine the sample size considering that previous studies have reported the prevalence of smoking in students of iranian universities as a whole (main goal of the study)as 19.4 % (9), therefore, considering the following formula and considering the 95 % confidence and 5 % calculation error, the required sample size of 250 people was obtained that in this study the calculated sample size will be added 500 individuals. |
| کلمات کلیدی | سوء مصرف (abuse): سوء مصرف مواد(سوء مصرف مواد مخدر) به استفاده از ماده مخدر به صورتی که در آن مصرف کننده ماده را به مقدار یا روشی که برای خودش یا دیگران مضر است مصرف میکند گفته میشود که شکلی از اختلال های مربوط به مواد است. وابستگی (dependancy): وابستگی به مواد (مواد مخدر و مشروبات الکلی)، یا عادت های ناهنجار، یک اختلال روان پزشکی و روان شناسی بوده که از یک سو، معنای لغت خوشبختی را در زندگی فرد و خانواده او از بین می برد و از سوی دیگر آسیب های اجتماعی و اقتصادی بیشماری را به همراه دارد. تعيين کننده اجتماعي سلامت |
| ذینفعان نتایج طرح | ذینفعان نتایج طرح: 1. دانشجویان: با توجه به اینکه شناسایی وسعت رفتارهای پرخطر در دانشجویان می تواند منجر به اولویت بندی درست تر منابع و طراحی و برنامه ریزی برای برنامه های مداخلاتی در سطوح مختلف برای پیشگیری و همچنین کمک به ترک این رفتارهای پرخطر شود. 2. محققین علوم پزشکی و رفتاری: با توجه به اینکه مشخص شدن ابعاد و تعیین گرهای رفتارهای پرخطر دانش پیش زمینه برای پژوهش های بیشتر و امکان طراحی و اجرای برنامه های پیشگیرانه را فراهم می کند. 3. سیاستگزاران و برنامه ریزان سطح بالا: با دانش بهتر به موضوع اولویت بندی و اجرای برنامه ها به طور علمی تر و برمبنای نیاز موجود قابل انجام خواهد بود. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| ندا دولت خواه | مشاور |
| امیر صدیق پور | دانشجوی مالک پایان نامه |
| فریبا حیدری | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر متن خبر |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر کنترل و پیشگیری از بروز و عواقب رفتارهای پرخطر در بین دانشجویان پزشکی، نیازمند مداخلات موثر و به موقع می باشد.متن خبر با توجه به نتایج مطالعه انجام شده در بین دانشجویان پزشکی، شیوع مصرف سیگار 18.9% مصرف الکل 11.6% و مصرف مواد مخدر9.2% بوده است. بنابراین اساتید باید در خصوص این رفتارها در بین دانشجویان آگاه باشند. مداخلاتی که می توان انجام داد به چند دسته پیشگیری سطح اول، دوم و سوم می توان طبقه بندی نمود. در دسته مداخلات پیشگیری سطح اول اساتید باید به عنوان role model برای دانشجویان از انجام رفتارهای پرخطر یا اذعان به آن اجتناب کنند. مثلا اعضاء دانشگاه نباید در محیط دانشگاهی سیگار بکشند. همچنین ارایه اطلاعات در مورد مضرات این رفتارهای پرخطر می تواند مفید باشد.
در دسته سطح دوم، اعضاء دانشگاه باید محیطی امن را برای دانشجویان فراهم کنند تا بدون ترس از تحقیر بتوانند در مورد رفتار پرخطر خود با متخصصین صحبت کنند و راهنمایی گردند. مراکز مشاوره دانشجویی هم می توانند به صورت محرمانه به غربالگری و بیماریابی این دانشجویان بپردازند تا برای کمک به متخصصین مربوطه ارجاع داده شوند.
در حیطه پیشگیری سطح سوم، دانشگاهیان باید در صدد کمک و حمایت دانشجویانی که رفتارهای پرخطر را از خود بروز داده اند باشند. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر فراوانی رفتارهای پرخطر در بین جوانان و دانشجویان ضرورت سیاستگزاری های فوری و علمی را نشان می دهد.متن خبر در مطالعه انجام شده در بین دانشجویان پزشکی از 500 دانشجوی شرکت کننده 94 نفر (18.9%) سیگار می مصرف می کردند و 56 نفر (11.8%) الکل مصرف می کردند. از بین دانشجویان مورد مطالعه 46 نفر (9.2%) مواد مخدر مصرف کرده اند.. این آمارها نشان می دهد که دانشجویان که جزوی از جمعیت جوان کشور می باشند می توانند بانی خطرات سلامتی برای خود، خانواده و سایر افراد جمعیت باشند. برای حل این مشکل از طریق پیشگیری و کنترل این رفتارها باید سیاست های برای کل جامعه و جامعه دانشویان طراحی و اجرا نمود. به علت این که درصد قابل توجهی از این رفتارها در سن نوجوانی شروع شده است، شواهد علمی نشان داده است که برگزاری واحد های آموزشی در مورد مضرات این رفتارها و مهارت مقاومت و نه گفتن به همتایان باید از سنین پایین و حتی قبل از سن مدرسه رفتن شروع شود. از طرف دیگر مطالعات انجام شده نشان داده اند که افزایش مالیات برای این نوع مواد مضر مثل سیگار و الکل می تواند بروز و شیوع مصرف را کاهش دهد. اعمال حداقل سن قانونی برای فروش این مواد نیز سیاست دیگری است که باید با جدیت از طرف مراجع قانونی مورد پیگیری برای اجرا قرار گیرد. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر متن خبر |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
