تاثیر مشاوره بر سازگاری زنان با تصمیم به تداوم بارداری برنامه¬ریزی نشده: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده
The effect of counselling on coping with decision to continue an unplanned pregnancy: a randomized controlled clinical trial
مجریان: عصمت مهرابی , امیر عرفانی
خلاصه روش اجرا: هدف این کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده، تعیین تاثیر مشاوره بر سازگاری زنان با بارداری برنامه¬ریزی نشده می¬باشد. پس از اخذ مجوز از کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی تبریز و ثبت در IRCT، نمونه¬گیری بر روی82 زن دارای بارداری برنامه¬ریزی نشده انجام خواهد گرفت. بدین ترتیب که از بین 80 مرکز بهداشتی و مجتمع¬ سلامت شهر تبریز، یک پنجم (16 مرکز) به طور تصادفی انتخاب خواهد شد. سپس پژوهشگر با مراجعه به مراکز منتخب، زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی نشده در هفته¬های 18-14 را شناسایی و پس از بیان اهداف و مراحل مطالعه و ارزیابی از نظر معیارهای ورود و خروج از آنان دعوت به شرکت در مطالعه خواهد نمود. سپس در صورت علاقمندی و آمادگی جهت شرکت منظم و مستمر در مطالعه، پرسشنامه¬های پیش آزمون (مشخصات فردی-اجتماعی، سازگاری با بارداری Revised Prenatal Coping Inventory: NU-PCI، نسخه بازنگری شده فرم کوتاه پرسشنامه اضطراب بارداری Revised Pregnancy Related Anxiety Questionnaire: PRAQ-R2 و نگرانی¬ها و تهدیدات درک شده زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی نشده) را تکمیل خواهند نمود. زنانی¬که نمره نگرانی¬ها و تهدیدات درک شده 27≤ و در بعد اجتنابی از ابزار سازگاری با بارداری (زیرا که نمره بالاتر در بعد اجتنابی از ابزار مذکور حاکی از سازگاری پایین افراد با بارداری برنامه ریزی نشده خواهد بود)، نمره 14 و بالاتر (نمره بیش از متوسط) را کسب نمایند، فرم رضایت کتبی و آگاهانه شرکت در پژوهش در اختیار آنها قرار داده خواهد شد. پس از تکمیل فرم رضایت کتبی و آگاهانه، مشارکت¬کنندگان از طریق بلوک بندی تصادفی با استفاده از نرم افزار RAS با بلوک¬های 4 و 6 تایی با نسبت 1:1 به دو گروه دریافت کننده مشاوره وکنترل تخصیص داده خواهند شد. نوع تخصیص روی کاغذ نوشته شده و در پاکت¬های مات پشت سر هم شماره¬گذاری شده، قرار خواهند گرفت (Allocation Concealment). تخصیص تصادفی توسط فرد غیردرگیر در نمونه¬گیری و جمع¬آوری داده¬ها انجام خواهدگرفت. پاکت¬ها به ترتیب ورود افراد به پژوهش باز خواهند شد و نوع گروه افراد مشخص خواهد شد. برای گروه مداخله (41زن)، مشاوره توسط پژوهشگر و زیرنظراستاد مشاور طی چهار جلسه انفرادی، هفته¬ای یکبار به مدت 60 الی 90 دقیقه ارائه خواهد شد. محل مشاوره، نزدیکترین مرکز بهداشتی یا مجتمع سلامت به محل سکونت مشارکت کنندگان خواهد بود. در مطالعه حاضر، گروه کنترل (41زن)، مراقبت¬های معمول بارداری را دریافت خواهند نمود و بعد از اتمام مطالعه، در صورتیکه نتایج نشاندهنده تاثیر مثبت مشاوره بر میزان سازگاری زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی نشده باشد، کتابچه آموزش شیوه های سازگاری با بارداری در اختیار آنان قرار داده خواهد شد. پژوهشگر شماره تماس خود را جهت پاسخگویی به سوالات در اختیار هر دو گروه مداخله و کنترل خواهد گذاشت. 4 هفته بعد از اتمام مداخله، طی تماس تلفنی و هماهنگی با شرکت کنندگان جهت حضور در مراکز مربوط، پرسشنامه¬های پس آزمون (NU-PCI، PRAQ-R2و نگرانی¬ها و تهدیدات درک شده زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی نشده) از طریق مصاحبه تکمیل خواهند شد. پس از جمع¬آوری اطلاعات، داده¬ها با استفاده از نرم¬افزار SPSS نسخه 24 و آزمون های آماری مجذور کای، تی مستقل و ANCOVA تجزیه و تحلیل خواهند شد.
اطلاعات کلی طرح 
| مرحله جاری طرح | خاتمه قرارداد و اجرا |
| کد طرح | 58909 |
| عنوان فارسی طرح | تاثیر مشاوره بر سازگاری زنان با تصمیم به تداوم بارداری برنامه¬ریزی نشده: یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترل شده |
| عنوان لاتین طرح | The effect of counselling on coping with decision to continue an unplanned pregnancy: a randomized controlled clinical trial |
| نوع طرح | طرح - پایان نامه |
| اولویت طرح | حاملگی های پرخطر |
| نوع مطالعه | کارآزمایی بالینی (Clinical Trial) |
| تحقیق در نظام سلامت | بلی |
| آیا طرح پایاننامه دانشجویی است؟ | بله |
| مقطع پایان نامه | کارشناسی ارشد |
| مدت اجرا - ماه | 15 |
| نوآوری و ضرورت انجام تحقیق | تداوم بارداری برنامه¬ریزی¬¬نشده، یک چالش بزرگ برای مادر، خانواده و نظام سلامت می¬باشد. با اینکه بارداری نوید حیات و بشارت تولد است، اما در صورتی که به صورت غیرقابل¬انتظار اتفاق بیافتد زنان آن را بصورت تهدید، درک و احساس می¬کنند؛ بدین معنی که اکثر زنان بعد از شک و تشخیص بارداری بدون¬برنامه، احساس خطر و تهدید نموده و به این مهمان ناخوانده، به عنوان موجودی چالش¬برانگیز مینگرند که از به چالش کشیدن آرامش فردی و ثبات خانواده تا از دست دادن فرصت¬های شغلی و تحصیلی را به همراه دارد. نگرانی ها و تهدیدات درک شده ناشی از بارداری برنامه ریزی نشده بر استرس، اضطراب و احتمال بروز افسردگی در این دوره می¬افزاید. نتایج حاصل از مطالعات در زمینه بررسی ارتباط بین استرس دوران بارداری و پیامدهای نامطلوب در مادر و نوزاد حاکی از افزایش بروز اختلال در رشد و نمو جنین، وزن کم زمان تولد، افزایش احتمال نیاز به استفاده از بی¬حسی در طی زایمان و سزارین برنامه¬ریزی نشده می¬باشد. با توجه به این که بر اساس یافته¬های مطالعات مختلف، پیامدهای نامطلوب در بارداری برنامه ریزی نشده، بالا گزارش شده است، به نظر می رسد زنان مواجهه یافته با بارداری برنامه ریزی نشده، در زمره گروههای نیازمند مشاوره جهت سازگاری با بارداری قرار می گیرند. در این میان ماماها بعنوان مراقبین خط اول سلامت زنان، نقش بالقوه¬ای در ارائه مشاوره برای این زنان به منظور ارتقاء مهارت های بکارگیری راهبردهای سازگاری در راستای تطابق مثبت با بارداری برنامه¬ریزی نشده و در نتیجه تقلیل پیامدهای نامطلوب آن دارند. با توجه به فراوانی 94/27 درصدی بارداری برنامه ریزی نشده در ایران و همچنین ممنوعیت¬های مذهبی و قانونی سقط در کشورمان که زنان را به سمت تداوم بارداری سوق می¬دهد و با در نظر گرفتن خلاء موجود در حیطه ارائه مشاوره به این زنان به منظور افزایش مهارت و توانمندی آنان در بکارگیری راهبردهای سازگاری با چالش¬های درک شده ناشی از تداوم بارداری برنامه ریزی نشده، پژوهشگر بر آن شد تا مطالعه¬ای با هدف تعیین تاثیر مشاوره بر سازگاری زنان با بارداری برنامه ریزی نشده طراحی نماید. |
| اهداف اختصاصی | <p dir="RTL" style="margin-left:0cm; margin-right:18.4pt; text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">مقایسه میانگین نمرات راهبردهای </span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">سازگاری زنان با بارداری</span></span><span style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin""> برنامه­ریزی نشده در دو گروه مداخله (دریافت کننده مشاوره) و کنترل، 4 هفته بعد از اتمام مداخله با کنترل اثر نمره پایه</span></span></p>-<p><span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">مقایسه میانگین نمره </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">نگرانی ها و تهدیدات درک شده </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin"">زنان با بارداری</span></span><span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size:12pt"><span style="font-family:"B Nazanin""> برنامه­ریزی نشده در دو گروه مداخله (دریافت کننده مشاوره) و کنترل، 4 هفته بعد از اتمام مداخله با کنترل نمره پایه</span></span><span dir="RTL" style="font-size:12pt">مقایسه میانگین نمره </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:12pt">اضطراب زنان با بارداری</span><span dir="RTL" lang="AR-YE" style="font-size:12pt"> برنامه­ریزی نشده در دو گروه مداخله (دریافت کننده مشاوره) و کنترل، 4 هفته بعد از اتمام مداخله با کنترل نمره پایه</span></p> |
| چکیده انگلیسی طرح | a |
| کلمات کلیدی | مشاوره تعریف نظری: مشاوره یعنی کمک به فرد تا بر مشکلات و تنش¬های خود فائق آید و شرایطی برای درک انگیزه و توانایی او فراهم شود تا راهی برای سازگاری و تغییر در رفتار و افکارخود پیدا کند (45). تعریف عملی: منظور از مشاوره در این مطالعه، ارائه مشاوره به صورت انفرادی توسط پژوهشگر و زیر نظر استاد مشاور و با هدف بهبود مهارتهای استفاده از راهبردهای حل مساله و معنوی در جهت سازگاری با بارداری برنامه ریزی نشده، هفته¬ای یک جلسه طی 4 هفته متوالی طی60 الی 90 دقیقه با هدف حمایت به منظور بهبود سازگاری با بارداری برنامه ریزی نشده می باشد. بدلیل متفاوت بودن شرایط زیستی مشارکت کنندگان بر حسب شرایط فردی- خانوادگی (سن، تعداد فرزند، فواصل بین موالید و ...) و وضعیت اقتصادی- اجتماعی که دغدغه¬های ذهنی، نگرانی¬ها و تهدیدات متفاوتی را ایجاد می¬کند، جلسات مشاوره انفرادی در نظر گرفته شد. جلسات مشاوره به شرح ذیل خواهد بود: جلسه اول شامل: معارفه و آشنایی، بیان تغییرات فیزیولوژیک، آناتومی و هورمونی در طی بارداری و آشنایی با مراحل رشد جنین طی مراحل بارداری، تاثیر تغذیه و مراقبت های بارداری بر سلامت مادر و جنین، درخواست از مشارکت کنندگان به منظور لیست نمودن نگرانی ها و تهدیدات درک شده در رابطه با بارداری فعلی جلسه دوم شامل: بیان احساسات و واکنش¬های مربوط به بارداری فعلی، ارزیابی اطلاعات مددجو و نگرانی و تهدیدات شده ناشی از تداوم بارداری، ارائه اطلاعات صحیح و آموزش بکارگیری مهارت¬های راهبردهای سازگاری مثبت (حل مساله)، تقویت احساسات و باورهای مثبت جهت سازگاری با بارداری و جایگزین کردن آنها با تفکرات منفی جلسه سوم شامل: ارزیابی راهکارهای سازگاری و کمک به تغییراتی در طرح ریزی، ادراک و نیز رفتار مشارکت کنندگان ( لمس شکم و حرف زدن با جنین، تغذیه و مراقبت مناسب دوره بارداری) و و ارائه راهکار در رابطه با نگرانی ها و دغدغه های ذهنی مادران شامل جلسه چهارم شامل: برنامه¬ریزی برای زایمان و جمع بندی مطالب سازگاری تعریف نظری: سازگاری به معنای توانایی هر فرد برای مقابله با نیازهای ایجاد شده به دلیل تغییر شرایط زیستی می¬باشد (46). مقابله شامل تلاش¬های شناختی و رفتاری فردی موثر برای تعدیل تفاوت درک شده بین خواسته های مبتنی بر موقعیت و ظرفیت های فردی می باشد که می تواند منجر به سازگاری یا ناسازگاری فرد با موقعیت استرس زا گردد و شامل راهکارهای مقابله ای مبتنی بر حل مساله و هیجان مدار و مبتنی بر اجتناب می باشد(47). تعریف عملی: در این پژوهش، سازگاری با استفاده از نسخه بازنگری شده ابزار سنجش سازگاری در بارداری(Revised Pregnancy Coping Inventory: NU-PCI ) مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ابزار سنجش سازگاری در دوران بارداری(PCI) برای اولین بار توسط Yaliو Lobel در سال 1999 براساس تئوری استرس و سازگاری لازاروس و فولکمن طراحی و ارائه گردید. این ابزار، سازگاری در بارداری را در 4 زیر مقیاس آمادگی، اجتناب، ارزیابی مثبت و عبادت می سنجید(24). Hamilton وLobel در سال 2008 ابزار فوق را مورد اصلاح قرار دادند و ابزار جدید را که دارای 32 سوال بود، به منظور سنجش راهبردهای سازگاری به کار گرفته شده توسط زنان باردار طی یکماه اخیر ارائه نمودند. این ابزار دارای 3 بعد برنامه¬ریزی (15سوال)، اجتنابی (11سوال ) و مثبت- معنوی (6سوال) می¬باشد و طیف پاسخ به سوالات از نوع 5 دامنه لیکرتی از صفر=هرگز تا4= همیشه می باشد(48). نسخه بومی شده ابزار شامل 26 سئوال در سه بعد برنامه¬ریزی (14سوال)، اجتنابی(7سوال) و مثبت- معنوی (5 سوال) می باشد(49). این ابزار قبل از انجام مداخله توسط هر دو گروه مداخله و کنترل پر خواهد شد و افرادی که نمره حیطه اجتنابی در آنها 14 و بالاتر باشد، وارد مطالعه خواهند شد و در نهایت، پرسشنامه 4 هفته بعد از مداخله مجددا توسط هر دو گروه مداخله و کنترل به روش مصاحبه تکمیل خواهد شد. زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی¬نشده تعریف نظری: زنان دارای بارداری برنامه¬ریزی¬نشده شامل زنان بدون قصد¬دائم برای بارداری (که به هیچ¬وجه تصمیم به بارداری نداشتند) و زنان دارای قصد بارداری در آینده (که برای بارداری فعلی برنامه¬ریزی نداشته و بارداری فعلی از دیدگاه آنان نابهنگام یا بدهنگام بشمارمی¬آید) می¬باشند (50). تعریف عملی: منظور از زنان مواجهه یافته با برنامه¬ریزی¬نشده در این مطالعه، زنان متاهل 49-15 سال دارای بارداری برنامه ریزی نشدهً، با تصمیم به تداوم بارداری برنامه ریزی نشده مراجعه کننده به مراکز بهداشتی و مجتمع¬های سلامت شهرتبریز جهت مراقبت¬های دوران بارداری طی18-14 هفته می¬باشد. اضطراب تعریف نظری: منظور از اضطراب در این مطالعه، اختلال عصبی است که با نگرانی بیش از اندازه مشخص می شود. به طور نمونه رفتارهای وسواسی و یا حملات پانیک مواردی از اختلالات اضطرابی هستند(51). تعریف عملی : دراین مطالعه برای سنجش میزان اضطراب از پرسشنامه اضطراب بارداری (Revised Pregnancy Related Anxiety Questionnaire: PRAQ-R2) استفاده خواهد شد. پرسشنامه اضطراب بارداری برای اولین بار در سال 1989 به وسیله وندنبرگ در 34 گویه و 5 عامل طراحی گردید(52). Huizink و همکاران در سال 2004 فرم کوتاه پرسشنامه اضطراب بارداری را طراحی و بازنگری نمودند. این پرسشنامه (PRAQ-R2) دارای 10گویه در سه عامل سازه¬ای است. عامل اول: اضطراب زایمان شامل 3 گویه، عامل دوم: اضطراب به دنیا آوردن یک بچه با معلویت جسمی یا روانی شامل 4 گویه و عامل سوم: اضطراب تغییرات ظاهری بدن شامل 3 گویه می باشد. نمره هر گویه از نوع پنج دامنه لیکرتی بین یک تا پنج درجه¬بندی شده است. نمره نهایی این پرسش¬نامه از جمع کردن نمره¬های هر عبارت به دست می¬¬آید و نقطه برشی برای آن تعزیف نشده است(53). |
| ذینفعان نتایج طرح | زنان مواجهه یافته با بارداری برنامه ریزی نشده و فرزندان حاصل از آن و در کل خانواده، مراقبین سلامت، برنامه¬ریزان و سیاست¬گزاران حیطه سلامت زنان از ذینفعان نتایج طرح می¬باشند. |
اطلاعات مجری و همکاران
| نام و نامخانوادگی | سمت در طرح |
|---|---|
| عصمت مهرابی | استاد راهنمای اول (آموزشی ) |
| رقیه نوری زاده | مشاور |
| مژگان میرغفوروند | مشاور |
| نیر بایرام پور | دانشجوی مالک پایان نامه |
| امیر عرفانی | استاد راهنما دوم (آموزشی ) |
اطلاعات تفضیلی
| حوزه خبر | خبر |
|---|---|
| رسانه ها و مردم | عنوان خبر انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد.متن خبر زنان سنین باروری، خانواده آنان و بعلاوه سیستم بهداشتی سالیانه متضرر میزان بالایی از عواقب ناشی از بارداریهای برنامه ریزی نشده از جمله سقط های غیر قانونی و عفونی میشود و از طرف دیگر به علت عدم انگیزه این مادران برای انجام مراقبتهای مامایی دوران بارداری ، خطر بروز پیامدهای نامطلوب مرتبط با بارداری و زایمان همچون زایمان زودرس، مرگ نوزادی، ناهنجاریهای جنینی، عدم موفقیت در شیردهی، مشکل در گذر به مرحله والدی و غیره افزایش مییابد. مشاوره و حمایت از آنها در این شرایط میتواند کمک بزرگی در راستای اتخاذ رفتارهای مناسب و مدیریت صحیح بارداری فعلی باشد و در نتیجه باعث کاهش اضطراب و افسردگی درزنان و پیامدهای منفی ناشی از آن میشود. با توجه به مواردذکر شده بر آن شدیم که تأثیر مشاوره بر سازگاری زنان در بارداری برنامه ریزی نشده را در مراکز بهداشتی شهر تبریز در سال 96-97 را مورد بررسی قرار دهیم. این مطالعه بر روی 82 زن دارای بارداری برنامه ریزی نشده در هفته 14-18 بارداری انجام گرفت و مشخص شد انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد. |
| متخصصان و پژوهشگران | عنوان خبر انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد.متن خبر زنان سنین باروری، خانواده آنان و بعلاوه سیستم بهداشتی سالیانه متضرر میزان بالایی از عواقب ناشی از بارداریهای برنامه ریزی نشده میشود و از طرف دیگر به علت عدم انگیزه این مادران برای انجام مراقبتهای مامایی دوران بارداری ، خطر بروز پیامدهای نامطلوب مرتبط با بارداری و زایمان افزایش مییابد. مشاوره و حمایت از آنها در این شرایط میتواند کمک بزرگی در راستای اتخاذ رفتارهای مناسب و مدیریت صحیح بارداری فعلی باشد و در نتیجه باعث کاهش اضطراب و افسردگی درزنان و پیامدهای منفی ناشی از آن میشود. با توجه به مواردذکر شده بر آن شدیم که تأثیر مشاوره بر سازگاری زنان در بارداری برنامه ریزی نشده را مورد بررسی قرار دهیم. این مطالعه بر روی 82 زن دارای بارداری برنامه ریزی نشده در هفته 14-18 بارداری انجام گرفت و مشخص شد انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد.لذا توصیه میشود به منظور بهبود پیامد های بارداری و زایمان برای این زنان برنامه های مشاوره ای و حمایتی ویژه در طول دوران بارداری در نظر گرفته شود. |
| سیاستگذاران درمانی | عنوان خبر انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد.متن خبر زنان سنین باروری، خانواده آنان و بعلاوه سیستم بهداشتی سالیانه متضرر میزان بالایی از عواقب ناشی از بارداریهای برنامه ریزی نشده میشود و از طرف دیگر به علت عدم انگیزه این مادران برای انجام مراقبتهای مامایی دوران بارداری ، خطر بروز پیامدهای نامطلوب مرتبط با بارداری و زایمان افزایش مییابد. مشاوره و حمایت از آنها در این شرایط میتواند کمک بزرگی در راستای اتخاذ رفتارهای مناسب و مدیریت صحیح بارداری فعلی باشد و در نتیجه باعث کاهش اضطراب و افسردگی درزنان و پیامدهای منفی ناشی از آن میشود. با توجه به مواردذکر شده بر آن شدیم که تأثیر مشاوره بر سازگاری زنان در بارداری برنامه ریزی نشده را مورد بررسی قرار دهیم. این مطالعه بر روی 82 زن دارای بارداری برنامه ریزی نشده در هفته 14-18 بارداری انجام گرفت و مشخص شد انجام مشاوره منجر به سازگاری بهتر، کاهش اضطراب زنان با بارداری برنامه ریزی نشده شد.لذا توصیه میشود به منظور بهبود پیامد های بارداری و زایمان برای این زنان برنامه های مشاوره ای و حمایتی ویژه در طول دوران بارداری در نظر گرفته شود. |
| سیاستگذاران پژوهشی | عنوان خبر -متن خبر - |
| لینک (URL) مقاله انگلیسی مرتبط منتشر شده 1 |
