سیر تاریخی بیماری نسیان از دیدگاه طب سنتی ایران در کتب طبی منتخب (الحاوی فی الطب زکریای رازی، هدایه المتعلمین اخوینی بخاری، القانون فی الطب ابوعلی سینا، ذخیره خوارزمشاهی سید اسماعیل جرجانی)

در نتیجه گیری مربوط به تقسیم بندی انواع اختلالات عقل وحافظه از دیدگاه این سه دانشمند( رازی-اخوسی-بوعلی سینا) می توان به این جمع بنذپدی اشاره کرد که تقسیم بندی ذکر شده توسط شیخ الرییس به انواع اختلالات تحت عنوان دمانس در طب امروزی قرابت بیشتری داشته و می توان آفت ذکر را به آلزایمر، آفت فکر را به دمانس فرونتوتمپورال، و آفت خیال را به لوی بادی دمانس مرتبط دانست. هرچند در نوع اخیر معیار ها بصورت کامل منطبق نیستند. بصورت کلی میتوان گفت که پس از ابن سینا تغییرت قابل توجهی در مقوله تقسیم بندی این اختلالات بوجود نیامده است. در مورد اسباب و علل ایجاد کننده فراموشی از نظر حکمای دوران طلایی، سوء مزاجات با ماده و بدون ماده بخصوص سوء مزاج بارد از عللی است که مشترکا حکما روی آن اتفاق نظر دارند. در طب جدید این سوء مزاجات شناخته شده نیست ولی مانند علل ذکر شده در طب جدید که چند عاملی می باشند. در طب قدیم نیز علل دیگری مانند عوامل داخل و خارج بدنی و نارسایی ارگانهای مختلف مورد توجه قرار گرفته است.

علیرغم پیشرفت درمانی متعدد هنوز درمان موثری برای دمانس وجود ندارد.با این وجود برخی از گیاهان دارویی و همچنین تغیرر در روش زندگی می توانند روند پیشرفت این بیماری تغییر دهند. به طور کلی در مورد علل مربوط به سوء مزاج مغز باید درمانهای لازم برای برطرف کردن این سوئ مزاجات انجام شود. در مورد اعضای مشارکت که اختلال حافظه به واسته بروز مشکلات در آن اعضا ایجاد می شود باید ابتدا عضو مشکل ساز در مغز را درمان نموده سپس ضمن رعایت اصول پیشگیری به تقویت مغز پرداخت. برخی مفردات و گیاهان دارویی در کتب معتبر حکما به عنوان تقویت کننده حافظه درمان نیسان افزایش دهنده هوش و تقویت کننده مغز مطرح شده اند که بسته به علت ایجاد اختلال حافظه می توان از آنها استفاده کرد. عواملی مانند: ورزش پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی اجتناب از بیداری زیاد برقراری روابط اجتماعی و مطالعه از اشتراکات طب نوین و نظر حکما برای پیشگیری و درمان دمانس می باشد.