بکارگیری روش های PCR، MLPA در شناسایی تغییرات مولکولی مبتلایان به لوسمی حاد لنفوئیدی

همانطور که مي دانيم لوسمي حاد لنفوييدي شايع‌ترين بدخيمي در اطفال محسوب مي‌شود (80% کل سرطان‌ها). آمارها نشان‌دهنده افزايش شيوع آن با شيب ملايمي مي‌باشد. در بالين مواجه مي‌شويم با بيماراني که علائم باليني و پاراکلينيک مشابه دارند ولي سير درمان و پاسخ به درمان‌هاي متفاوتي را نشان مي‌دهند؛ بنابراين اين سؤال مطرح مي‌شود که چرا چنين اتفاقي رخ مي‌دهد؟ ما با طراحي اين مطالعه سعي کرديم به دنبال جواب منطقي و مبتني بر علم براي اين سؤال باشيم. با توجه به اينکه اغلب علائم باليني و نتايج پاراکلينيک اين بيماران مشابه هم است مي‌توان نتيجه گرفت که علل احتمالي مؤثري بر پيش‌آگهي بيماري در سطحي کوچک‌تر از سلول که در بررسي‌هاي روتين انجام مي‌شود، وجود دارند. بنابراين با طراحي اين مطالعه، بر آن شديم تا ميزان شيوع تغييرات نسخه ژني را در ژن‌هاي شايع در پاتوژنز بيماري را در جمعيت بومي (منطقه شمال غرب کشور) خود به دست بياوريم و همچنين تأثير آن‌ها بر پيش‌آگهي کودکان مبتلابه لوسمي حاد لنفوييدي را بررسي کنيم؛ چرا که امروزه مي دانيم ""زمان تشخيص"" نقش کليدي و طلايي در درمان انواع سرطان‌ها دارد و با تشخيص سريع‌تر در مراحل اوليه، مي‌توان پيش‌آگهي بيماري را بهتر کرد. در اين طرح نمونه خون محيطي و يا مغز استخوان 66 بيمار در طي سال 1395-1393 جمع‌آوري شد. با روش MLPA( که يک روش مولکولي مبتني بر PCR است) تغييرات نسخه ژني در ژن‌هاي PAX5, EBF1, BTG1, IKZF1, RB1, PAR1 region CDKN2A/B بررسي شد و نتايج حاصل در مورد دو ژن PAX5,EBF1 با Real-Time PCR مورد تأييد قرار گرفت و سه نمونه نيز براي توالي يابي فرستاده شد. نتايج حاصله نشان داد که 76 تغيير نسخه ژني در 24 بيمار (48%) مشاهده شد که شايع‌ترين آن‌ها عبارت بودند از, CDKN2A/B (15.7%), XP22 (17%)و PAX5 (14.4%). همچنين يک ارتباط آماري معني‌دار مهم بين EBF1, RB1, IKZF1 (P=0.0001, 0.018, 0.050) و افزايش ريسک عود بيماري مشاهده شد. نتايج اين مطالعه نشان داد که هر چه تعداد بيشتري از ژن‌ها دچار جهش شوند و هر چه منطقه بيشتري از ژن‌ها درگير شود اثر بدتر و قوي‌تري بر روي ريسک عود و مرگ‌ومير بيماري خواهند داشت. همچنين يافته‌ها نشان دادند که اين ژن‌ها با تاثير بر همديگر در مسيرهاي مولکولي در پيش‌آگهي تأثير مي‌گذارند درحالي‌که ممکن است هر يک به‌تنهايي نقشي در عود يا پاسخ به درمان بيماري نداشته باشند.