بررسی فراوانی کمبود آنزیم پیروات کیناز و موتاسیون های شایع در ژن آن در نوزادان مبتلا به ایکتر دوره نوزادی

زردي¬ يکي از يافته¬هاي شايع در دوره نوزادي است و کمبود آنزيم پيروات کيناز در مسير امبدن ميرهوف گليکوليز اريتروسيت¬ها مي¬¬تواند يکي از دلايل آن باشد. اين کمبود، مسئول ايجاد آنمي هموليتيک غيراسفروسيتيک ارثي مي¬باشد. در اين مطالعه بررسي فراواني کمبود آنزيم پيروات کيناز در نوزادان مبتلا به زردي استان آذربايجان شرقي انجام گرفت. تا قبل از انجام اين تحقيق، هيچ مطالعه ثبت شده اي از فراواني و نرخ بروز اين آنزيم در منطقه شمالغرب ايران وجود نداشت. هم چنين وجود تعداد قابل ملاحظه اي از نوزادان بستري شده در بيمارستانها به دليل هيپر بيلي¬روبينمي و شيوع 14/5-10 درصدي کمبود آنزيم G6PD در ايران، بيانگر ضرورت بررسي کمبود فعاليت آنزيم پيروات کيناز به عنوان دومين عامل محتمل در کم¬خوني¬هاي مزمن منطقه بود. اين تحقيق به مدت يک سال از تاريخ تصويب آن در مرکز تحقيقات خون و انکولوژي دانشگاه علوم پزشکي تبريز به تاريخ 93/1/15 تا 94/1/15، با همکاري بيمارستان کودکان و الزهرا تبريز و همکاري صميمانه پرسنل فني و اساتيد محترم در آزمايشگاه بيمارستان شهيد قاضي طباطبائي و مرکز مطالعات و تحقيقات سلولهاي بنيادي دانشگاه علوم پزشکي تبريز انجام پذيرفت. تحقيق انجام يافته به لحاظ هدف از نوع تحقيقات توصيفي بود و منابع نظري تحقيق به صورت کتابخانه اي و مقالات موجود در سايت¬هاي مجلات جمع¬آوري شدند. در يک بازه زماني پنج ماهه از ميان 1750 نوزاد, 200 نوزاد با هيپر بيلي¬روبينمي غيرگونژوگه براي بررسي فعاليت آنزيم پيروات کيناز انتخاب شدند. داده¬هاي آزمايشگاهي و باليني بيماران از پرونده بيماران جمع¬آوري گرديد. ابتدا فعاليت آنزيم پيروات کيناز توسط روش جفت آنزيمي و سپس فراواني دو جهش G1168A و G1529A به روش PCR-RFLP مورد مطالعه قرار گرفت. دامنه¬ي نرمال ميزان فعاليت آنزيم پيروات کيناز در 30 نمونه خون بند ناف نرمالmU 45/8-52/3 تعيين گرديد. کاهش بيش از 60 درصد از ميانگين محدوده نرمال آنزيم، کمبود تلقي گرديد. در 32 نوزاد مبتلا به زردي کمبود فعاليت آنزيم پيروات کيناز مشاهده شد(16%)، درحاليکه در 4 نوزاد (2%) کمبود آنزيم G6PD وجود داشت.16 نفر از 32 بيمار نسبت به جهش G1529A هتروزيگوت بودند و اين در حالي بود که جهش G1168A در هيچ کدام يک از بيماران شناسايي نگرديد. در مطالعه¬ کوهورت که توسط ياوريان و همکارانش انجام شده است از 148 آلل بررسي شده 67 آلل موتاسيون¬ يافته بودند که شايعترين موتاسيون شناسايي شده G1168A با فراواني 18? بود که در حالات هموزيگوت يا هتروزيگوت ديده شد. دومين موتاسيون شايع G1529A با فراواني 16? بود. بدين ترتيب با استناد به مطالعات صورت گرفته مي¬توان احراز داشت که شايعترين موتاسيون موجود در ژن PK-LR در کشور ايران موتاسيون G1529A مي¬باشد. هم¬چنين در اين تحقيق فراواني کمبود آنزيم G6PD مطالعه و مقدار 2% بدست آمد که با گزارش موجود از مطالعه صورت گرفته در زمينه بررسي فراواني کمبود G6PD در استان آذربايجانشرقي (28/2%) يکساني دارد. اهميت بررسي اين بيماري نه تنها به دليل عوارض اقتصادي، اجتماعي و رواني ناشي از بستري شدن نوزاد در بيمارستان مي¬باشد بلکه به دليل عوارض دائمي ناشي از بيماري کرنيکتروس در سيستم عصبي بيمار و ابتلاي بالاي آن حائز اهميت است. تحقيقات بسياري در زمينه عوامل ايجاد و پيشگيري يرقان صورت گرفته است تا بتوان با کمترين خسارت در جهت رفع اين مشکل اقدام نمود. از طرفي تخمين شيوع بيماريهاي اتوزومال مغلوب يک چالش بحث انگيز بوده و موارد بسيار متعددي از هيپربيلي روبينمي در نوزادان وجود دارد که اکثر آنها داراي جنبه ارثي مي¬باشند. با توجه به افزايش تعداد نوزادان بستري شده در بيمارستان به دليل هيپربيلي روبينمي و کاهش مراقبتهاي بيمارستاني بعد از وضع حمل و محدوديت هاي پيگيري بعد از آن و نيازمندي پزشکان براي فهم فيزيولوژيک توليد و دفع بيلي روبين و راهکارهايي جهت مهار کرنيکتروس و وجود نرخ افزايش يافته¬اي از بروز بيماري نقص آنزيم پيروات کيناز اين نتيجه حاصل ميگردد که علاوه بر بررسي نقص G6PD، کمبود آنزيم پيروات کيناز نيز بايد به عنوان يک تشخيص جداگانه براي آنمي هاي هموليتيک غيراسفروسيتي در بين نوزادان مبتلا به ايکتر در نظر گرفته شود و در مشاوره هاي ژنتيکي قبل از ازدواج نيز مورد بررسي قرار بگيرد.