تاثیر مصرف مکمل عصاره‌ی هیدرو‌الکلی برگ کنگر فرنگی بر وضعیت متابولیکی و آنتی اکسیدانی در افراد مبتلا به سندروم متابولیک در ارتباط با پلی مورفیسم ژنهای FTO، TCF7L2 و CETP

مقدمه و اهمیت موضوع: در حال حاضر سندرم متابولیک بعنوان یک مشکل اصلی بهداشت عمومی در جهان مطرح است، که با افزایش خطر بروز دیابت نوع 2 و بیماریهای قلبی-عروقی در ارتباط است. سندرم متابولیک حاصل تعامل عوامل محیطی شامل تغذیه نامناسب و سبک زندگی کم تحرک و نیزعوامل ژنتیکی می باشد، بطوریکه میزان توارث سندرم متابولیک تقریبا 30-10 درصد تخمین زده می شود. گیاه کنگرفرنگی از جمله گیاهان دارویی می باشد که اثرات عصاره آن در کنترل قند و چربی خون در مطالعات حیوانی و مطالعات محدود انسانی نشان داده شده اما تاثیر عصاره برگ کنگر فرنگی [1](ALE) با در نظر گرفتن تفاوتهای ژنتیکی افراد تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است. لذا مطالعه­ی حاضر با هدف تعیین اثر مصرف مکمل عصاره هیدروالکلی برگ گیاه کنگرفرنگی بر وضعیت متابولیکی، استرس اکسیداتیو و سطح سرمی CETP در افراد مبتلا به سندرم متابولیک با رویکرد نوتری­ژنتیک و با توجه به پلی‌مورفیسم ژن‌های FTO، TCF7L2 و CETP طراحی و اجرا گردید.روش کار: در این کارآزمایی بالینی تصادفی دوسوکور، 80 فرد مبتلا به سندرم متابولیک در گروه سنی 50-20 سال واجد شرایط رضایت نامه کتبی اخذ و سپس بعد از 12-10 ساعت ناشتایی نمونه خون جهت تعیین قند و لیپیدهای سرم اخذ گردید. اندازه های تن سنجی و فشار خون افراد ارزیابی و سپس این افراد بطور تصادفی در 2 گروه : 1) مکمل (دریافت روزانه 1800 میلی گرم عصاره هیدروالکلی برگ کنگرفرنگی بصورت 4 قرص تهیه شده توسط شرکت داروسازی دینه بصورت مصرف یک عدد قبل از صبحانه و شام و 2 عدد قبل از نهار) و یا 2) دارونما (دریافت روزانه 1800 میلی گرم دارونما حاوی نشاسته ذرت، لاکتوز و آویسل بصورت 4 قرص تهیه شده توسط شرکت داروسازی دینه بصورت مصرف یک عدد قبل از صبحانه و شام و 2 عدد قبل از نهار) بمدت 12 هفته قرار گرفتند. قرص های مکمل ALEو دارونما توسط فرد دیگری در یک مدل بسته‌بندی شده بصورت ماهانه در اختیار آنها قرار گرفت. مقادیر سرمی انسولین، CETP، ظرفیت کل آنتی اکسیدان و MDA در قبل و بعد از اتمام مداخله اندازه گیری شد. استخراج DNA از خون تام (حاوی (EDTAجهت تعیین پلی مورفیسم ژنهای مورد نظر شامل ژن‌های FTO، TCF7L2 و CETP بروش [2]RFLP-PCR صورت گرفت. میزان دریافت غذا با استفاده از پرسشنامه یادآمد غذایی 3 روزه همراه با اندازه‌گیری های تن سنجی و سطح فعالیت بدنی هر 45 روز یکبار بعنوان عوامل مخدوشگر احتمالی در طول مطالعه ارزیابی شدند.نتایج: در ابتدا دو گروه تفاوت معنی داری از نظر شاخصهای تن سنجی- عوامل لیپیدی و قند خون و وضعیت اقتصادی اجتماعی نداشتند. اما در پایان مطالعه، مکمل ALE سبب کاهش معنی دار در سطح سرمی تری گلیسرید در مقایسه با دارونما گردید درحالیکه علیرغم کاهش در کلسترول کل و LDL-کلسترول سرم در گروه مکمل تفاوت در بین دو گروه معنی دار نبود. همچنین مکمل مورد نظر در دریافت غذایی و نیز سطح سرمی HDL-کلسترول،MDA، TAC، قند، شاخص مقاومت انسولینی و تاثیری نداشت.درکلیه بیماران فراوانی ژنوتیپ های B1B1، B1B2، B2B2 پلی مورفیسم CETP Taq1B به ترتیب 2/38 و 5/48 و 2/13 درصد، ژنوتیب های TT، TC و CC پلی مورفیسم rs7903146 ژن TCF7L2 نیز به ترتیب 4/29، 4/57 و 2/13 درصد ، و ژنوتیپ های AA، AT و TT به ترتیب 4/7، 2/66 و 5/26 درصد بود و تفاوت معنی داری از این نظر در بین دو یافت نشد. مصرفمکمل ALE در مقایسه با دارونما موجب کاهش معنی دار سطح تری گلیسرید سرم در بیماران حامل آلل A پلی مورفیسم FTO rs9939609 شد اما در هیچیک از زیرگروههای ژنوتیپی دیگر تفاوت معنی داری بین گروه یافت نشد . نتیجه گیری: هر چند مکمل ALE بمدت 12 هفته قادر به کاهش سطح سرمی تری گلیسرید را در افراد مبتلا به سندرم متابولیک شد که ممکن است تحت تاثیر پلی مورفیسم FTO rs9939609 باشد. به منطور نتیجه گیری قطعی نیاز به انجام مطالعات آتی با حجم نمونه بیشتر و مدت مطالعه طولانی تر می باشد.