تحلیل الگوهای رفتاری مربوط به سقط های غیر قانونی در ایران

مقدمه : امروزه سقط های جنین عمدی، بعنوان یکی از مشکلات اساسی بهداشتی در اکثر کشورها مطرح می باشند. 22 درصد از حاملگی های رخ داده در کل جهان به سقط ختم می شوند و تقریبا نیمی از این سقط ها بصورت غیر ایمن انجام می گیرند که سهم بسزایی در مرگ و میر مادران دارند. در این میان کشورهای در حال توسعه که در اکثر آنها محدودیت های قانونی برای سقط عمدی وجود دارد بیش از نیمی از این سقط های غیر ایمن را به خود اختصاص داده اند. آمار دقیقی از سقط های غیر قانونی در ایران در دسترس نمی باشد و لی قرائن میزان بالایی از مرگ و میر را اعلام میدارند. با توجه به اینکه ارتقای بهداشت باروری یکی از اولویت های تحقیقاتی علوم پزشکی کشور در زمینه سلامت زنان و بهداشت باروری اعلام شده است انجام مطالعات جامعی در این خصوص ضروری میباشد. هدف : این مطالعه با هدف تخمین میزان سقط های غیر قانونی و تعیین ویژگی های زنانی که در جستجوی این سقط ها هستند و همچنین ویژگی های افراد و محل های ارائه دهنده اینگونه سقط ها و براساس روش ساختار بندی شواهد علمی ( Evidence Mapping ) که یکی از روشهای توصیه شده درعملکرد مبتنی بر شواهد EBP (Evidence Based Practice) می باشد، طراحی شده است. روش کار و مواد : نوع این مطالعه تلفیقی موازی-همگرا از سری مطالعات کمی-کیفی می باشد و در سه بخش انجام گرفته است. در بخش نخست، با استفاده از یک مرور نظام مند به بررسی مطالعات ایرانی و بین المللی در زمینه سقط های غیر قانونی پرداخته شد. در بخش دوم که بخش کمی مطالعه را در بر می گیرد با استفاده از یک پرسشنامه محقق ساخته، اقدام به جمع آوری اطلاعات از زنان 49-15 ساله مراجعه کننده به مراکز بهداشتی در همین زمینه گردید. در بخش سوم که بخش کیفی مطالعه را تشکیل داده، اطلاعات در زمینه سقط های غیر قانونی به روش دلفی از متخصصین جمع آوری گردید و در نهایت پس از تجزیه و تحلیل داده ها، الگوی رفتاری مراجعه کنندگان جهت سقط غیر قانونی ارائه گردید. یافته ها : مهم ترین یافته های بخش کمی میزان شیوع سقط های غیر قانونی در جمعیت مورد مطالعه که 3/12 درصد محاسبه گردید (49 =n ) و مشخصات زنان مراجعه کننده جهت سقط غیر قانونی می باشد که رده سنی 34-25سال، سطح تحصیلات دیپلم وبالاتر، خانه دار، متاهل، دارای 2-1 فرزند و دارای وضعیت اقتصادی متوسط بودکه به علت مشکلات اقتصادی اقدام به سقط کرده و برای این منظور به مطب ماماهای با سابقه که وضعیت بهداشتی مطلوبی نیز دارند، مراجعه می کنند. در بخش کیفی نیز نتایج تقریبا مشابهی بدست آمد. نتیجه گیری : مطابق با نتایج حاصل از سه بخش مطالعه حاضر، زنان مراجعه کننده جهت سقط های غیر قانونی در ایران از الگوهای رفتاری نسبتا مشخصی پیروی می کنند که شناسایی آنها می تواندکمک شایانی جهت هدف قرار دادن صحیح مداخلات بهداشتی و برنامه های کاهش مرگ و میر مادران باشد. پیشنهاد کاربرد نتایج: با توجه به عدم شناسایی ابزار استاندارد جهت بررسی الگوهای رفتاری و ویژگیهای زنان درخواست کننده سقط های غیر قانونی، پرسشنامه های تهیه شده در این طرح پژوهشی تحت عنوان "پرسشنامه گزارش سقط های غیر قانونی توسط افراد ناشناس" و " پرسشنامه دیدگاههای کارکنان خدمات بهداشتی در مورد سقط های غیر قانونی" از ویژگیهای روان سنجی مناسب جهت استفاده در مطالعات آتی برخوردار بودند. نتایج بخش کیفی این مطالعه حاکی از توافق افراد صاحب نظر در خصوص نقش ماماهای تحصیل کرده در انجام سقط های غیر قانونی می باشد که نیاز به بررسی تحلیلی دلایل و علل همکاری ماماهای تحصیل کرده در انجام سقطهای غیر قانونی وجود دارد.